25.10.2026. 18:46h
Kada neko istovremeno trenira i smanjuje unos hrane, protein često postaje glavna sigurnosna mreža: zadržati ga dovoljno, a ostalo srezati. Novo malo kontrolisano istraživanje pokazuje zašto ta logika ima granice. Dovoljan protein jeste važan, ali nije poništio promjene u markerima stvaranja kosti kada je ukupna energija bila izrazito niska.
U randomizovanom ukrštenom eksperimentu učestvovalo je 19 zdravih i fizički aktivnih mladih odraslih osoba, devet žena i deset muškaraca. Svako je prošao kroz tri petodnevna režima: dovoljan energetski unos, nizak energetski unos i nizak energetski unos u kojem je protein zadržan na nivou iz dovoljnog režima. Prvog i petog dana učesnici su vozili bicikl 45 minuta umjereno jakim intenzitetom, a zatim radili kratak maksimalni test; istraživači su prije i poslije napora pratili krvne markere kostiju i upalni odgovor.
Poslije oba režima sa malo energije bio je niži P1NP, krvni marker povezan sa stvaranjem nove kosti, nego u uslovima dovoljne energije. Protein održan na višem nivou nije spriječio taj pad. U režimima energetskog manjka zabilježene su i promjene više upalnih signalnih molekula poslije vježbanja, dok je marker razgradnje kosti CTX-1 bio viši tokom oporavka samo u režimu sa malo energije i očuvanim proteinom.
To ne znači da je protein štetan niti da su kosti oslabile za pet dana. P1NP i CTX-1 su posredni pokazatelji pregradnje kosti, a studija nije mjerila gustinu kostiju, povrede ili prijelome. Uzorak je mali, intervencija kratka, a energetsko ograničenje snažno. I sami autori navode da izraženije promjene u režimu sa očuvanim proteinom možda odražavaju to što je za isti nizak energetski unos ostalo još manje ugljenih hidrata, ali istraživanje ne može dokazati da su ugljeni hidrati jedini uzrok.
Širi problem poznat je kao niska energetska dostupnost: nakon što se oduzme energija potrošena na trening, tijelu ne ostaje dovoljno za normalne funkcije. Konsenzus Međunarodnog olimpijskog komiteta naglašava da produžena ili ozbiljna izloženost može prerasti u relativni energetski deficit u sportu, odnosno REDs, koji pogađa i žene i muškarce i može narušiti zdravlje kostiju, reproduktivnu funkciju, imunitet, stvaranje glikogena, oporavak i rezultat. Kratkotrajno smanjenje energije nije automatski bolest, ali rizik zavisi od jačine, trajanja, učestalosti i same osobe.
Praktična poruka nije da treba računati svaku kaloriju, već da proteinski šejk nije zamjena za obrok kada se povećaju kilometraža, broj treninga ili intenzitet. Uz redovan protein, aktivnom tijelu trebaju i ugljeni hidrati za rad i obnavljanje glikogena, masti i dovoljno ukupne hrane. Korisno je planirati obrok ili užinu prije i poslije zahtjevnijih treninga, a unos povećati kada raste opterećenje umjesto da svaki napredak prati novo rezanje hrane.
Pad učinka, neuobičajeno spor oporavak, česte povrede ili bolesti, trajni umor i promjene menstrualnog ciklusa nijesu dokaz REDs-a sami za sebe, ali ih ne treba normalizovati kao cijenu discipline. Tada je razumno razgovarati sa ljekarom sportske medicine i kvalifikovanim nutricionistom ili dijetetičarom; kod sumnje na poremećaj ishrane potrebna je i odgovarajuća stručna podrška. Najvažniji zaključak nove studije je jednostavan: makronutrijent ne može sam nadoknaditi gorivo koje tijelu ukupno nedostaje.
Članak pripremljen uz podršku AI alata.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
