Paýtagtymyz Aşgabatda, Daşoguzda, Türkmenabatda we Maryda Türkmenistanyň küşt boýunça 2026-njy ýyldaky çempionatynyň ikinji ligasynyň saýlama tapgyrlary tamamlandy. Bäsleşikler bir wagtda geçirilip, ýaryşyň tutuş taryhynda iň köp 401 küştçini bir ýere jemledi.
Türkmenistanyň Küşt federasiýasy ikinji ligany 2023-nji ýylda döretdi. Munuň esasy maksady diňe paýtagtda däl, eýsem, ähli welaýatlarda hem resmi ýaryşlara gatnaşmaga giň mümkinçilikleri döretmekden, sebitleriň ýaş türgenlerine öz başarnyklaryny görkezmäge we ýurduň çempionatynyň has ýokary derejelerine, ilki bilen birinji, geljekde bolsa ýokary liga çykmaga şert döretmekden ybaratdyr. Dört ýylyň dowamynda ýaryşa gatnaşýanlaryň umumy sany takmynan 23 göterim artdy: 2023-nji ýylda 327 küştçüden 2024-nji ýylda 376-a, 2025-nji ýylda 382-ä, 2026-njy ýylda bolsa 401-e ýetdi. Gatnaşyjylaryň aglabasy çagalar we ýetginjekler bolup, olaryň köpüsi ýaryş tejribesine ýaňy başlaýar.
Geçirilen tapgyrlaryň gerimi hem diýseň uludyr. Iň köp gatnaşyjy Aşgabat şäherinde bolup, bu ýerdäki ýaryşa 143 küştçi gatnaşdy. 2023-nji ýylda bu görkeziji 90 gatnaşyja deňdi. Lebap welaýatynda 116, Mary welaýatynda 102 (dört ýylyň dowamynda 60-dan artdy), Daşoguz welaýatynda bolsa 40 küştçi çykyş etdi.
Her bir tapgyr açyk (Open) we zenanlar ýaryşlaryndan ybarat boldy. Açyk ýaryşlarda 275 küştçi, zenanlar ýaryşlarynda bolsa 126 küştçi çykyş etdi. Dört gyz ýaryşyň açyk görnüşinde oglanlar bilen deň şertlerde bäsleşdiler. Şeýlelikde, ähli ýaryşlarda jemi 130 gyz-gelin çykyş etdi. Bu bolsa gatnaşyjylaryň üçden birine golaýyny düzýär.
Zenanlar ýaryşlarynda ösüş has ýokary depginde boldy: 2023-nji ýyldan bäri gatnaşyjylaryň sany takmynan 30 göterim artyp, 98-den 126-a ýetdi. Ýaryşyň düzgünnamasyna laýyklykda, Ahal we Balkan welaýatlarynyň, şeýle hem Arkadag şäheriniň wekilleri Aşgabat tapgyrynda bäsleşdiler. Zenanlar ýaryşynda ikinji orny Ahal welaýatynyň wekili Oguljeren Saparowa eýeledi. Geljek ýyldan başlap, Türkmenistanyň Küşt federasiýasy Balkan welaýatynda aýratyn tapgyr geçirmegi meýilleşdirýär. Bu bolsa ýurdumyzyň taryhynda ilkinji gezek amala aşyrylar.
Ähli bäsleşikler FIDE-niň düzgünleri esasynda 9 tapgyrly şweýsar ulgamy boýunça geçirildi. Her bir oýun üçin 90 minut wagt berlip, her göçüm üçin goşmaça 30 sekunt goşuldy. Ähli oýunlar halkara FIDE reýtingi üçin hasaba alyndy. Ýaryşyň baş emininiň wezipesini FIDE-niň emini Mergen Kakabaýew ýerine ýetirdi.
Aşgabat tapgyryndaky çekeleşikli bäsleşiginiň netijesinde açyk görnüşindäki ähli baýrakly orunlary paýtagtymyzyň Ýöriteleşdirilen küşt we şaşka mekdebiniň okuwçylary eýeledi. Birinji orny 16 ýaşly Süleýman Baýrambaýew 9 utukdan 8 utuk toplap eýeledi. Ikinji orna 16 ýaşly Alihan Gubataýew (7,5 utuk), üçünji orna bolsa 15 ýaşly Serdar Yhlasow (7 utuk) mynasyp boldy. Ol goşmaça görkezijiler boýunça Ahmet Janbekowy, Abdyrahym Owganowy we Omar Ataýewi öňe geçirip, üçünji orny eýeledi. Olaryň ählisi 7 utuk toplady. Zenanlar toparynda 13 ýaşly Amina Kadyrowa 8 utuk bilen birinji boldy. Ondan soň 17 ýaşly Ahal welaýatynyň wekili Oguljeren Saparowa (7,5 utuk) we 10 ýaşly Selbi Arslanowa (7 utuk) eýelediler.
Daşoguz welaýatynda geçirilen tapgyrda açyk toparda 12 ýaşly Salyh Annageldiýew 7 utuk bilen ýeňiji boldy. Şeýle mukdarda utuk toplan 12 ýaşly Dilber Hupbyýewa oglanlaryň we gyzlaryň bilelikde çykyş edýän açyk ýaryşynda bäsleşip, ikinji orna eýe boldy. Üçünji orny onuň deň-duşy Omarbek Ismailow (6,5 utuk) eýeledi. Daşoguz welaýatynyň zenanlar toparynda 12 ýaşly Sähra Saparmyradowa (7,5 utuk) birinji, 13 ýaşly Dursunjemal Gullyýewa (7,5 utuk) ikinji, 39 ýaşly Dünýagözel Rejepmyradowa (6,5 utuk) bolsa üçünji boldy.
Lebap welaýatynda geçirilen açyk ýaryşda 13 ýaşly Didar Baltaýew 7,5 utuk bilen birinji ýeri eýeledi. Ikinji orna 12 ýaşly Muhammet Bahramgulyýew (7 utuk), üçünji orna bolsa 12 ýaşly Nazar Narimanow (7 utuk) mynasyp boldy. Lebabyň zenanlar ýaryşynda 15 ýaşly Nurana Jumaniýazowa 8,5 utuk bilen ýeňiş gazandy. Ikinji orny 30 ýaşly Maýsa Isaýewa (7,5 utuk), üçünji orny bolsa 14 ýaşly Nebahat Myradowa (6,5 utuk) eýeledi.
Mary welaýatynda ýaryşyň açyk görnüşinde 15 ýaşly Ahmet Artykow 8 utuk bilen ýeňiji boldy. Ikinji orny 14 ýaşly Emir Amanmuhammedow (7,5 utuk), üçünji orny bolsa 13 ýaşly Mukam Ahmedow (7 utuk) eýeledi. Maryda zenanlar ýaryşynyň baş baýragyna 16 ýaşly Aýnur Batyrowa mynasyp boldy. Ol geçirilen 9 oýnuň ählisinde ýeňiş gazanyp, 2026-njy ýyldaky ikinji liganyň ähli gatnaşyjylarynyň arasynda 100 göterim netije görkezen ýeke-täk küştçi boldy. Ikinji orny 12 ýaşly Aýjeren Agajanowa (6,5 utuk), üçünji orny bolsa 16 ýaşly Mähriban Gurbannazarowa (6,5 utuk) eýeledi.
Ikinji liga ýurduň çempionatynyň birinji ligasyna saýlama bäsleşigi bolup durýar. Düzgünnama laýyklykda, dört tapgyryň her birinden birinji liga 20 küştçi açyk toparyndan iň gowy 10 türgen we zenanlar toparyndan iň gowy 10 türgen saýlanýar. Şeýle hem Ahal we Balkan welaýatlaryndan, şeýle-de Arkadag şäherinden Aşgabat tapgyrynda çykyş eden iň gowy 10 küştçä birinji liga üçin goşmaça ýollanma berilýär. Bu gurluşyň netijesinde hatda ýurdumyzyň iň uzak sebitlerinde ýaşaýan ýaş küştçüler üçin hem sebitdäki saýlama ýaryşyndan başlap, ýurduň baş çempionatyna çenli aýdyň ýol açylýar.