Ouministeli wouhaku nonghalo nawa owa yelifa kutya omukifi wekondo nelaka moinamwenyo owa yooloka komukifi oo hau kwata ovanhu keenyala, keemadi nomokanya.
Otaku hokololwa omukifi oo hau kwata eenyala, eemadi nomokanya wa shiivika nawa hand, foot and mouth wa kwata ovahongwa va fika po19 moRehoboth moshitukulwa shaMaheke oshivike sha dja ko. Omukifi o u owa eta omalimbililo moshiwana osho shimwe tashi pukifa kutya omukifi owa dja moinamwenyo.
Omalimbililo okwa etwa eshi oshilongo sha didilika omukifi wekondo nelaka tete (foot and mouth) nopaife tau didilike vali omukifi movanhu oo hau kala keenyala, keemadi osho yo mokanya (hand, foot and mouth). Molwaashi omadina okwa faafana noiningwanima ya didilikwa ye li shikulafana, ovanhu vamwe ove na eitavelo kutya omikifi dimwe adike navamwe otave li pula kutya omukifi owa etwa koikwamakondo oyo ya didilikwa i na omukifi tete.
Ouministeli wouhaku owa holola kutya eitavelo e li ola puka nomikifi edi mbali oda yooloka.
Omukulunhuwili mouministeli wouhaku Penda Ithindi okwa yelifa kutya ounona aveshe ava va lopotwa va kwata komukifi o u ova lekelwa mo moshipangelo notava veluka koshi yetonatelo lovadali komaumbo. Ithindi okwa ti nonande ounona va lekelwa koshipangelo, natango ouministeli owe li pyakidila nokuninga oomakonaakonono okukonakona kutya omukifi owa dilila peni.
Okwa ti ouministeli otau konakona yo kutya omukifi owa nyika oshiponga ngahelipi moshiwana nokukwashilipaleka kutya ngeenge owa ka tukuluka vali ovanhu otava ka amenwa ngahelipi.
“ Omunisteli owe li pyakidila noshikumhungu eshi, nonda hala oshiwana shi ngungumane manga, okuteelela osho yo okulikolelela kouyelele wa kwashilipalekwa kouministeli,” Ithindi ta holola.
Ithindi natango okwa yeleka yo omitutulombo edi tadi li nyenge moshiwana kutya omukuifi wokeenyala, eemadi nokanya movanhu owa dilila moinamwenyo oyo ina nale omukufi wekondo nelaka. “Omikifi edi mbali oda yooloka nodi li li kokule.
Omikufi woinamwenyo ihau dulu ashike okukwata omunhu ngaho. O u wa didilikwa movanafikola ava omukufi ngaho weli kalekelwa nowa etwa koinima ya yooloka nonande omalityo oku di ufana okwafa a faafana. Ithindi okwa ti omukufi ou unene ohau kwata ashike ounona ava vashona okudja podula yotete fiyo opeedula nhano.
“ Ovakulunhu navo ohava dulu ngaho okukwatwa ashike ouhole unene mounona veli koshi yeedula nano,” ta ti.
Omadidiliko omukifi o u ongaashi okaana taka pupyala unene, oipute mokanya, keenyala osho yo keemadi.
Okwa ti omukifi owa lopotwa hau tandavele oku dja momakwatafano omunhu a kwatwa kokumifi, omifudo osho yo ekwatafano lomeva adja poipute yomunhu ena omukifi ou.
Ovakwashiwana otava kunghililwa vaha tandevelife ouyelele vehe na oushili muo vo va kale yo tava shikula eelopota edi da kwashilipalekwa okudja kouministeli wouhaku.
-taimihaihambo2000@gmail.com
The post Omukifi wekondo nelaka wa fatululwa… i nau fa omukifi oo hau kwata ovanhu appeared first on New Era.
