Naghiusa pagpahigayon og dakong protesta ang mga lider sa nagkalainlaing marginal group sa grounds sa University of the Philippines (UP) Cebu niadtong Oktubre 16, 2026.
Atol sa World Food Day, gibutyag sa mga sektor nga imbes nga saulogon ang adlaw, mas nisamot hinuon ang krisis sa pagkaon, grabe nga kagutom, ug ang giingong "pagbaliwala" sa kagamhanan sa kahimtang sa mga mag-uuma, mangingisda ug mga drayber sa pampublikong sakyanan.
Gipadayag ni Victor Lapaz sa Pamana-Sugbo ang grabeng hulga sa panginabuhian sa mga gagmayng mananagat batok sa pagsulbong sa dagkong komersyal nga panagatan ug mga reclamation project.
Gipasidaan sab niya ang peligro sa nagsingabot nga El Niño ug sa pag-init sa dagat nga mopaislag sa mga isda.
"Nanawagan kami sa atong kagamhanan nga sigurohon nga samtang nag-igo ang El Niño, ang tabang maapud-apod nga walay gidapigan ug direktang makaabot sa atong mga gagmayng mamanagat ug mag-uuma," dugang niya.
Niulbo sab sa kasuko si Jaime Paglinawan, chairperson sa Bayan Central Visayas, human gipadayag ang makahasol nga datos nga dul-an 38 ka milyon nga mga Pilipino ang kuwang sa pagkaon, samtang 52 ka milyon sab ang nag-antos sa kakabos.
Gisaway ni Paglinawan ang sige'g import sa gobiyerno og bugas gikan sa gawas samtang gipasagdan ang lokal nga mag-uuma.
"Samtang naglisod ang atong lokal nga produksyon ug ang atong mga mag-uuma maoy nagpas-an sa bug-at nga gastuhan sa agrikultura nga walay suporta gikan sa gobiyerno, ang atong nasod padayon nga nag-import og milyon-milyong metriko tonada nga bugas gikan sa Thailand, Vietnam, India, ug United States," matod ni Paglinawan.
Gisaway sab niya ang gihulagway niyang binuang nga solusyon sa administrasyon taliwala sa hulga sa super El Niño.
"Taliwala sa hulga sa super El Niño, ang gobiyerno naghatag og mga binuang nga solusyon sama sa pagpalit og balde ug pag-filter sa hugaw nga tubig, samtang ang atong mga mag-uuma ug drayber gipasagdan nga walay tinuod nga panalipod sa ekonomiya," pasabot niya.
Sa sektor sa transportasyon, nibarog si Greg Perez, ang presidente sa Piston Cebu, ug giklaro nga ang pagsaka sa presyo sa lana ug gasolina dunay domino effect sa presyo sa pagkaon.
"Kami sa sektor sa transportasyon sa hingpit nagpaluyo sa pagpakigbisog sa mga mag-uuma tungod kay kon walay barato nga transportasyon, ang ilang mga ani dili makaabot sa mga merkado, ug ang taas nga presyo sa lana naghatag og makaguba nga domino effect sa presyo sa panginahanglanon," sumala ni Perez.
Gidugang ni Perez nga igo ra sa short-term assistance ang tubag sa gobiyerno imbes nga sulbaron ang ugat sa krisis.
Wala sab magpalupig si Gomer Alcantara sa KMP Cebu sa pagsaway sa kagamhanan tungod sa kakuwang sa direktang ayuda, abuno, ug patubig sa mga mag-uuma samtang gipang-angkon sa dagkong kapitalista ang yutang gitamnan.
"Walay direktang tabang gikan sa gobiyerno para sa atong mga mag-uuma; imbes nga makadawat og puhonan, binhi, abuno, ug tinuod nga suporta sa patubig, ang atong mga yutang agrikultural giagaw ug gilaglag sa mga dagkong
kapitalista ug corporate agribusinesses," pahayag ni Alcantara.
Gidugang niya , bisan sa pagsaka sa presyo sa mga nag-unagn palitunon, walay tinuod nga ayuda nga nadawat ang mga mag-uuma.
Matod niya nga kon walay tinud-anay nga reporma sa yuta ug suporta gikan sa estado, ang kaseguroan sa pagkaon magpabilin nga pwerteng layoa ug dili gyud makab-ot .
Samtang gitumbok sab ni Carmelita Alcontin sa KNMTD ang sitwasyon sa ikatulong distrito sa Sugbo diin ang mga yutang agrikultural gipang-convert ngadto sa commercial ug industrial zones. / ABC