Bangkok, Thailand- Sa ika-78 nga edisyon sa Frankfurter Buchmesse (Frankfurt Book Fair o FBM), nga gipahigayon niadtong Oktubre 7–11, 2026, ang mga libro mao lamang ang makita nga bahin sa mas halapad nga kalihokan. Sa luyo niini anaa ang mga magsusulat, maghuhubad, editor, ilustrador, tigmantala, literary agent, ug mga propesyonal nga nagdumala sa mga katungod sa paghubad ug pagmantala. Pinaagi kanila, ang mga obra makasulod sa bag-ong mga pinulongan ug merkado.
Mitambong ako isip trade visitor, nga nagtan-aw dili lamang sa mga libro kondili usab sa mga koneksiyon ug desisyon nga nagpaluyo sa pagmantala sa mga obra alang sa internasyonal nga merkado. Dili igo ang ambisyon sa literatura aron mailhan kini sa mga magbabasa sa ubang nasod. Nagkinahanglan usab kini og mga magmamantala nga andam mosugal, mga kasabotan sa katungod sa paghubad ug pagmantala, maampingong pag-edit, ug mga magbabasa nga andam mosulod sa mga kalibotang dili pa nila pamilyar.
Ang Pilipinas maoy Guest of Honour niadtong 2025, ang Czechia niining 2026, ug ang Chile sa 2027. Pinaagi niining mga presentasyon, gipaila sa matag nasod ang iyang literatura ug kultura ngadto sa internasyonal nga mamiminaw, samtang giablihan ang mga kahigayonan alang sa paghubad ug pagmantala sa mga obra sa ubang mga pinulongan.
Ang tema sa Czechia nga A Country on the Coast nadasig sa The Winter’s Tale ni Shakespeare, diin gihulagway ang Bohemia nga adunay baybayon. Dinhi, ang heyograpiya nahimong sinugdanan sa posibilidad: ang usa ka nasod nga walay baybayon mahatagan og luna sa hinanduraw nga panagtagbo sa mas halapad nga kalibotan.
Sa akong pagbisita sa Prague (bisperas sa 78th FBM), misantop sa akong hunahuna silang Kafka ug Kundera. Apan dili kutob kanila ang literatura sa Czechia. Ang pagkapili sa nasod isip Guest of Honour naghatag og kahigayonan nga mas mailhan ang kadagaya sa mga tingog niini, lakip ang mga kontemporaryong magsusulat ug ang ilang mga obra.
Gipakita sa pagkapili sa Pilipinas isip Guest of Honour niadtong 2025 ang kamahinungdanon sa makanunayon nga pagpamuhunan sa literatura. Sumala sa National Book Development Board (NBDB), 350 ka publishing rights ang nabaligya sa miaging duha ka tuig, samtang 182 ka titulo ang gipakita sa Philippine Stand sa FBM 2026.
Isip magsusulat ug maghuhubad sa Cebuano, balikbalik kong gihunahuna kining pangutana: Unsaon pag-abot sa mga obra sa Cebuano ug sa ubang pinulongan sa Pilipinas ngadto sa mga magbabasa gawas sa ilang naandang sirkulo, nga dili mawala ang mga kasinatian, kasaysayan, ug mga paagi sa pagtan-aw sa kalibotan nga maoy nagpalahi kanila?
Sa paghubad, dili igo ang pagbalhin sa kahulogan sa mga pulong ngadto sa laing pinulongan. Kinahanglan usab nga mapahayag ang ritmo, mga pasumbingay, ug mga kahulogan nga nakagamot sa kultura ug naghatag og kinabuhi sa usa ka obra. Nagkinahanglan kini og hanas nga mga maghuhubad ug mga magmamantala nga andam mohatag og luna sa mga tingog nga wala pa kaayo mailhi.
Dili mabulag ang literaryo ug komersiyal nga mga aspeto sa pagmantala sa mga libro. Alang sa literatura sa Cebuano, usa sa mga hagit mao ang pagtukod og mga relasyon sa mga magmamantala sa ubang nasod, pag-abli sa mga kahigayonan alang sa paghubad, ug pagdala sa atong mga obra ngadto sa mga magbabasa nga tingali wala pa makaila niini.