Vlada Crne Gore promenila je ime gradskog bazena u Kotoru, koji je poslednjih pet godina nosio ime vaterpoliste Zorana Džimija Gopčevića. Vlada je odobrila i spomen-ploču hrvatskim zatočenicima u nekadašnjem logoru Morinj, čime je ispunila dva od osam uslova Hrvatske da bi podržala Podgoricu na putu ka Evropskoj uniji.
Oglas
Sportski objekat nosiće ubuduće naziv "Gradski bazen – Petar II Petrović Njegoš", dok je drugom odlukom retroaktivno odobrena spomen-ploča postavljena u Morinju u oktobru 2022. godine, uključujući njen postojeći tekst, izgled, dimenzije i lokaciju.
Hrvatska je prethodno državama članicama EU i čelnicima evropskih institucija predstavio listu od osam otvorenih pitanja čije rešavanje očekuje od Crne Gore. Hrvatska je saopštila da podržava ulazak svog suseda u EU, ali da konkretan napredak u tim pitanjima očekuje pre završetka crnogorskih pristupnih pregovora.
Na hrvatskoj listi su obeštećenje hrvatskih državljana zatočenih u Morinju, trajno očuvanje spomen-ploče na mestu nekadašnjeg logora, promena imena kotorskog bazena, informacije o 14 nestalih hrvatskih državljana, procesuiranje ratnih zločina uključujući komandnu odgovornost, rešavanje imovinskih zahteva hrvatskih porodica u Crnoj Gori, povrat školskog broda "Jadran" i rešavanje graničnog spora.
Šest pitanja odnosi se na poglavlje 23, koje obuhvata pravosuđe i osnovna prava, a dva sa poglavljem 31 o spoljnoj, bezbednosnoj i odbrambenoj politici.
Kotorski bazen je decenijama nosio ime Nikše Bućina, antifašiste poginulog 1944. godine u borbi protiv četnika.
Skupština opštine Kotor je 18. avgusta 2021. odlučila da objekat preimenuje u "Zoran Džimi Gopčević", po jednom od najpoznatijih crnogorskih i jugoslovenskih vaterpolista.
Zašto je tražena promena imena bazena?
Natpis sa Gopčevićevim imenom postavljen je na ulazu u bazen u februaru 2022. godine. Njegovo ime na bazenu, međutim, od početka je izazivalo spor sa Hrvatskom.
Zagreb i predstavnici hrvatske zajednice u Crnoj Gori navodili su da je Gopčević tokom rata početkom devedesetih bio angažovan kao stražar, odnosno komandir straže u Morinju, pozivajući se i na svedočenja bivših zatočenika.
Hrvatsko Ministarstvo spoljnih i evropskih poslova još 2021. ocenilo je da je neprihvatljivo da javni objekat nosi ime osobe koju povezuje sa logorom. Gopčević nije bio među osobama pravosnažno osuđenim u crnogorskom sudskom postupku za zločine u Morinju.
Nakon zahteva Hrvatske, crnogorski parlament je prošle nedelje izmenio Zakon o sportu. Nova pravila predviđaju da sportski objekat može nositi ime grada, datum od posebnog značaja ili ime ličnosti od čije je smrti prošlo najmanje 40 godina, a ranije utvrđeni nazivi koji nisu u skladu sa tim pravilom prestaju da važe. Pošto je Gopčević umro prije 26 godina, njegovo ime više nije ispunjavalo zakonski uslov.
Spomen-ploča u Morinju, postavljena je 2022. na ulazu u bivši vojni objekat u kojem je tokom rata u Hrvatskoj delovao centar za zatočenike.
Ploču su tada otkrili crnogorski ministri spoljnih poslova i odbrane Ranko Krivokapić i Raško Konjević, zajedno sa hrvatskim ministrom vanjskih i evropskih poslova Gordanom Grlićem Radmanom i ministrom hrvatskih branitelja Tomom Medvedom.
Na ploči se, između ostalog, navodi da je tokom "velikosrpske agresije na Hrvatsku" na tom mestu bio logor za zatočene hrvatske civile i branioce, uz poruku žaljenja zbog njihovih patnji i sećanja na počinjene zločine.
Hrvatska je njeno postavljanje od početka smatrala važnim činom priznanja stradanja hrvatskih državljana i suočavanja Crne Gore sa ratnom prošlošću.
Samo nekoliko dana nakon postavljanja ploče 2022, crnogorska inspekcija naložila je njeno uklanjanje, utvrdivši da nije bila u programu spomen-obeležja Opštine Kotor i da za njeno postavljanje nije pribavljena potrebna saglasnost Vlade, s obzirom na to da od događaja koje obeležava nije prošlo zakonom predviđenih 50 godina.
Pripadnici Vojske Crne Gore nisu dozvolili kotorskoj komunalnoj inspekciji da uđe u vojni objekat i sprovede rešenje o uklanjanju.
Teme