Kon gugma sa Binisayang Sinugbuanon ang hisgotan, tingali hitupngan, apan di hilabwan si anhing legendary brodkaster Sam Costanilla.
Bisan pa sa pagdis-og sa panahon ug pagsagop sa bag-ong mga termino nga gigamit na sa inadlaw-adlaw nga komunikasyon sa mga Sugbuanon, moinsister si Sam sa paggamit sa Binisayang Sinugbuanong pulong sa pagsuwat sa balita, labina kay tipik siya sa management sa DotTV ug dyCM.
Kanunay siya “mokorihir” sa mga termino, apan di siya moinsister kon makapasabot ang news department nganong kini gigamit.
Alang gud niya, mamatay ang pinulongang Sinugbuanon kon mapasagdan kay di na gamiton bisan lamang sa pagsibya sa radyo ug telebisyon.
Ang wa mahibaw-i, si Sam usa sa mga batid ug haliging magsisibya sa kanhi A-Team sa sibyaanang dyLA sa dekada 80. Siya ang nidumala ug nipadagan sa newsroom niini.
TAMPO
Dili lamang usa ka batid nga brodkaster, emcee ug filmmaker si anhing Sam, usa usab siya ka mamumuhat nga mitampo sa pagpalambo ug pagpadayag sa kaanindot sa pinulongang Sinugbuanon.
Siya ang kanunay sandigan ni dyCM-DotTV CEO Juniño Padilla sa mga station plugs ug uban pa, gawas sa iyang pagka manager sa sibyaanan.
Sulod sa daghang katuigan sa radyo ug telebisyon, gigamit ni Sam ang iyang talagsaong kahanas sa pinulongang Cebuano sa paghatod sa balita, kalingawan ug impormasyon ngadto sa katawhan.
Nailhan siya sa iyang maayong pagdumala sa mga pulong, hustong paglitok ug abilidad sa pagpakigsulti sa nagkalainlaing matang sa mga tigpaminaw.
Dako usab ang iyang natampo sa paggamit sa Cebuano sa mga programa ug dagkong kalihokan, lakip na ang Sinulog Grand Parade diin nahimong pamilyar sa mga Sugboanon ang iyang kusog ug madanihong tingog.
Dili lang sa pagsibya ang iyang talento. Isip magsusulat ug direktor, mitampo usab siya sa pagpalambo sa lokal nga industriya sa pelikula. Ang iyang pagdasig sa mga lokal nga talento ug pag-organisar sa mga Cebuano filmmaker nagpakita sa iyang tinguha nga mapalambo ang mamugnaong paggamit sa kaugalingong pinulongan.
‘HUBADAWIT’
Sa usa ka kolum ni Ligaya Rabago-Visaya nga “The Power of Language in Music,” nga gipatik sa The Freeman niadtong Enero 27, 2022, kini naghisgot sa proyekto ni Sam nga gitawag og “Hubadawit”, kombinasyon sa mga pulong nga hubad ug awit, o paghubad sa mga kanta ngadto sa Cebuano nga gipabilin ang iyang orihinal nga melodiya. Pamilyar ang awit, apan Sinugbuanon na.
Sa iyang pagkawala, nagpabilin ang usa ka mahinungdanong panulondon: ang Cebuano dili lamang pinulongan sa inadlaw-adlaw nga panag-istoryahanay, kondili epektibo usab nga galamiton sa pamahayag, pagpadayag, kalingawan ug arte.
Ang tingog ni Sam Costanilla nahilom na, apan ang iyang mga natampo magpabilin sa handurawan sa mga Sugboanon sa umaabot pang katuigan.(REV)