Subvencije diskriminišu porodice?

Detalj iz Budve, Foto: Vuk Lajović

Da li je opštinska Odluka o subvencijama za socijalno stanovanje, kojom se subvencioniše otplata stambenih kredita u mjesečenom iznosu od 300 eura na period od deset godina, diskriminatorska, nezakonita i protivustavna, izjasniće se danas Odbor za statut i propise Skupštine opštine Budva.

To je “Vijestima” potvrđeno u lokalnoj upravi.

Predsjednica skupštinskog odbora Sanja Bigović zakazala je sjednicu na čijem dnevnom redu je razumatranje dvije inicijative za pokretanje postupka za ocjenu ustavnosti i zakonitostı člana 7 stav 1 Odluke o subvencijama za socijalno stanovanje Opštine Budva.

Incijative Ustavnom sudu podnijeli su lider “Pokreta za grad” i odbornik te grupe građana u budvanskom parlamentu Đorđe Zenović, ali i nekadašnji sekretar za investicije i bivši visoki funkcioner vladajuće političke grupcije “Budva naš grad - Nikola Jovanović” Joko Popović.

Opština je početkom avgusta raspisala javni poziv kojim je pozvala sve bračne parove, ne starije od 40 godina, koji su uzeli stambene kredite prošle ili ove godine, da konkurišu za subvencije, u iznosu do 300 eura mjesečno. Poziv je bio otvoren do kraja avgusta. Budvanski NSD i dio NVO sektora su se ranije obratili zaštitniku ljudskih prava i sloboda sa zahtjevom da od Opštine zatraži da povuče javni oglas, ali i izmijeni sporne kriterijume, smatrajući da su diskriminatorski.

“Osporenim članomOdluke propisano je: ‘Subvencionisanje stambenih kredita odobrava se mladoj porodici čiji ukupni mjesečni prihod ne prelazi iznos dvije prosječne zarade, a kojoj je u godini javnog poziva ili godini koja prethodi godini javnog poziva od strane komercijalne banke odobren stambeni kredit u iznosu manjem od 150.000 eura’. Smatram da je propisivanjem konkretnog uslova došlo do povrede nekoliko članova Ustava, Zakona o zaštiti jednakosti i zabrani diskrimancije i Zakona o socijalnom stanovanju”, navodi Zenović u inicijativi.

Ocijenio je da je riječ o povredi člana 8 Ustava kojim se “zabranjuje svaka neposredna i posredna diskriminacija, po bilo kom osnovu”.

“Takođe, osporenom odredbom došlo je do povrede i ustavnog načela jednakosti koje je propisano članom 17 Ustava, a koje glasi: ‘Prava i slobode ostvaruju se na osnovu Ustava i potvrđenih međunarodnih sporazuma. Svi su pred zakonom jednaki, bez obzira na bilo kakvu posebnost ili lično svojstvo’. Članom 11 Zakona o zaštiti jednakosti i zabrani diskriminacije propisano je: ‘Neposredna diskriminacija postoji kada se prema licu ili grupi lica, u istoj ili uporedivoj situaciji u odnosu na drugo lice ili grupu lica, postupa, postupalo se ili bi se postupalo nepovoljnije aktom, radnjom ili nečinjenjem, po nekom od osnova iz člana 1 ovog zakona. Posredna diskriminacija postoji ako prividno neutralna odredba zakona, drugog propisa ili drugog akta, kriterijum ili praksa tretira ili bi mogla tretirati lice ili grupu lica nepovoljnije u odnosu na druga lica ili grupu lica, po nekom od osnova iz člana 1 ovog zakona, osim ako je ta odredba, kriterijum ili praksa objektivno i razumno opravdana zakonitim ciljem, uz upotrebu sredstava koja su primjerena i neophodna za postizanje tog cilja’”.

I Popović ustavnom incijativom osporava opštinsku odluku.

“Polazeći od cilja i svrhe Zakona o socijalnom stanovanju, proizlazi da osporeni član nije u materijalnoj saglasnosti sa zakonom. Njime se uvodi kriterijum koji zakon ne poznaje kao relevantan pokazatelj socijalne potrebe, čime se narušava svrha zakona i dovode u neravnopravan položaj građani koji se nalaze u istoj ili čak težoj socijalnoj situaciji od korisnika koji ostvaruju pravo. Stoga je i materijalno nesaglasna sa Zakonom o socijalnom stanovanju, jer odstupa od njegovog cilja i uvodi kriterijum koji nije u funkciji ostvarivanja socijalne zaštite kroz stambenu podršku”, naveo je Popović.

Kako je naveo, Opština nije pružila objektivno i razumno obrazloženje zbog čega je upravo godina odobrenja stambenog kredita odlučujući kriterijum za ostvarivanje prava na subvenciju, niti je dokazala da se isti cilj nije mogao postići blažim mjerama koje ne bi isključivale čitavu kategoriju mladih porodica iz ostvarivanja prava.

Sekretarijat za društvene djelatnosti u cjelosti osporava navode u incijativama, smatrajući ih pravno neutemeljenim.

“Inicijatori pogrešno tumačr ustavni pojam diskriminacije. Da bi određeni akt bio diskriminatoran u smislu člana 8 Ustava i člana 1 Zakona o zaštiti jednakosti i zabrani diskriminacije, neophodno je da uspostavlja nejednak tretman lica po osnovu njihovog ličnog svojstva (rasnog ili etničkog porijekla, boje kože, nacionalne ili društvene pripadnosti, jezika, vjere ili uvjerenja, političkog ili drugog mišljenja, pola ili prilagodavanja pola i/ili polnih karakteristika, roda ili rodnog identiteta, seksualne orijentacije, genetskih svojstava, zdravstvenog stanja, invalidnosti…). Svi građani bez obzira na svoja lična svojstva, imaju potpuno jednak pristup javnom pozivu ukoliko kumulativno ispunjavaju propisane uslove u momentu upućivanja javnog poziva, a godina odobrenja kredita je objektivan, nepristrasan i mjerljiv kriterijum”, ističu u sekretarijatu.

Kako naglašavaju, vrijeme zaključenja ugovora o stambenom kreditu sa komercijalnom bankom predstavlja eksternu, ugovornu, tehničko-ekonomsku okolnost, a nikako lično svojstvo potencijalnog podnosioca prijave.

“Ustavno načelo jednakosti podrazumjeva da se lica koja se nalaze u istoj ili uporedivoj pravnoj situaciji moraju tretirati na jednak način. U konkretnom slučaju, osporena odredba se odnosi na neodređeni broj lica koja ispunjavaju isti, unaprijed definisani vremenski uslov u momentu raspisivanja javnog poziva. Sva lica kojima je kredit odobren u godini javnog poziva ili godini koja prethodi javnom pozivu nalaze se u istoj pravnoj situaciji i imaju pravo da pod jednakim uslovima apliciraju. Pravo na subvenciju nije apsolutno pravo garantovano Ustavom i ne može se posmatrati kao opšte i neograničeno pravo svih građana opštine, već predstavlja mjeru podsticaja i socijalno-ekonomske politike lokalne uprave”, ističu u sekretarijatu.