May isang kakaibang sakit na lumalaganap sa ating panahon. Sana napapansin rin ng marami sa atin itong sakit na ito. Hindi ito kawalan ng prinsipyo. Hindi rin ito kakulangan ng malasakit. Ang sakit na ito ay ang paniniwalang ang bawat moral na paninindigan ay kailangang gawing pampublikong palabas.
Kailangang isasaalang-alang ang optics. Na kung hindi mo ipinost, hindi mo naramdaman. Na kung hindi ka nagdeklara, wala kang konsensya. Na kung hindi ka nakipagbanggaan, wala kang prinsipyo. At sa tingin ko, iyon ang ugat ng maling pagbasa sa nangyari sa pagitan ni Mayor Leni Robredo at ng Israeli ambassador.
Hindi ang Gaza ang tunay na pinag-uusapan dito. Hindi Palestine. Hindi Israel. Ang mas malalim na isyu ay ito: May karapatan pa bang maging lider ang isang tao nang hindi sumasailalim sa mga rituwal ng performative morality?
Nakakatawa kung iisipin. Sa loob ng maraming taon, si Leni Robredo ang pinuri dahil hindi siya maingay. Hindi siya palamura. Hindi siya mapagmalaki. Hindi siya gumagawa ng pulitika sa pamamagitan ng drama. Hindi siya nabubuhay sa outrage machine.
At ngayon, ang batikos sa kanya ay parang ganito: "Bakit hindi ka naging mas theatrical?" "Bakit hindi ka gumawa ng public statement?" "Bakit hindi mo ipinakita sa larawan na may moral distance ka?" "Bakit hindi mo ginawang eksena ang pagkakataon?" In short, bakit hindi siya naging katulad ng mga pulitiko na dati nating pinupuna? Napakalinaw ng ironiya. Sumisigaw ang kabalintunaan.
May isa pang mas mapanganib na ipinagpapalagay ang mga kritiko. Ang ideya na ang isang tao ay awtomatikong nagiging responsable sa lahat ng kasalanang inuugnay natin sa taong kanyang kaharap.
Kapag nakipagkamay ka, sumang-ayon ka. Kapag ngumiti ka, sinusuportahan mo. Kapag nakipag-usap ka, naging kasabuwat ka. Kapag nagpa-picture ka, naging propaganda ka. Pero kung susundan natin ang lohikang iyon hanggang dulo, babagsak ang mismong pundasyon ng demokratikong lipunan. Dahil ang demokrasya ay nakasalalay sa kakayahang makipag-usap sa mga taong hindi natin kapareho ng paniniwala.
Ang tunay na pluralismo ay hindi pakikipag-usap sa mga taong sang-ayon sa iyo. Madali iyon. Ang tunay na pluralismo ay pakikipag-usap sa mga taong hindi mo sinasang-ayunan.
Mas gugustuhin ko pa nga ang isang mas radikal na argumento. Hindi obligasyon ni Leni Robredo na patunayan araw-araw ang kanyang pagiging mabuting tao. Hindi siya naghahabol ng moral certification mula sa social media. Hindi siya kandidato sa sainthood. Hindi siya pumapasok sa city hall para kumuha ng permit mula sa internet kung sino ang maaari niyang kausapin.
At dapat hindi rin natin hinihingi iyon na para bang kabayaran sa pagsuporta natin sa kaniya.
Sapagkat sa sandaling magsimula tayong mangailangan ng moral approval bago makipag-usap sa ibang tao, tapos na ang demokrasya. Ang natitira ay sekta. Hindi lipunan.
Marami ang nagsasabing, "Puwede naman niyang tanggihan." Oo. Puwede. Pero bakit parang awtomatikong ipinagpapalagay na ang pagtanggi ang mas mataas na anyo ng moralidad? Sino ang nagsabi?
History teaches us something else. The great peacemakers of history met people they disliked. The great reformers of history sat across the table from people they opposed. The great negotiators of history talked to governments they criticized. Because engagement is not the reward for agreement. It is the mechanism by which disagreement remains civilized.
Minsan, ang tumanggi ay prinsipyo. At minsan, ang makipag-usap ay mas malaking prinsipyo.
May isa pang bagay na hindi napapansin. Napakapribilehiyo ng pulitika ng simbolismo. It is the politics of people who can afford to care more about appearances than outcomes. The poor do not eat symbolism. The unemployed do not survive on moral gestures. Cities are not governed through Facebook statements. Municipalities are not developed through social media righteousness.
A city mayor wakes up every day dealing with floods, health services, infrastructure, investments, tourism, local businesses, livelihoods, and public welfare. Ang trabaho niya ay lumikha ng resulta. Hindi ng viral moments. Kung minsan, nakalilimutan natin ito dahil masyado tayong nahuhumaling sa simbolo. A photo becomes larger than public service. An image becomes larger than governance. A headline becomes larger than reality.
At marahil ito ang pinakaradikal na punto. The obsession with symbolic purity is becoming a form of political narcissism. We increasingly evaluate political actions according to how they make "us" feel rather than what they actually accomplish.
We ask: "Na-offend ba ako?" "Na-disappoint ba ako?" "Na-satisfy ba ang moral expectations ko?" Instead of asking: "Ano ba talaga ang nangyari?" "Ano ang layunin ng pagpupulong?" "Ano ang epekto nito sa lungsod?" "Ano ang tungkulin ng isang mayor?"
The self becomes the center of politics. Personal emotional satisfaction becomes the standard of public morality. And that is dangerous. Because governance cannot be reduced to the emotional needs of spectators.
The tragedy of our age is that we have become suspicious of ordinary human interaction. Every meeting is conspiracy. Every conversation is endorsement. Every handshake is surrender. Every photograph is evidence. Every silence is guilt. Every courtesy is betrayal.
Sa ganitong paraan ng pagtingin sa mundo, wala nang matinong lider na makakakilos. Lahat ay magiging bilanggo ng optics. Lahat ay magiging alipin ng audience. Lahat ay mapipilitang mamuhay para sa kamera. At doon nagsisimula ang pagkamatay ng tunay na pamumuno.
Kaya marahil ang pinakamagandang depensa kay Leni Robredo ay hindi na siya perpekto. Hindi dahil wala siyang pagkakamali. Hindi dahil tama siya sa lahat ng pagkakataon. Kundi dahil sa isang panahon ng performative outrage, pinili niyang manatiling administrador kaysa sa artista. Pinili niyang maging lingkod-bayan kaysa moral influencer. Pinili niyang gawin ang trabaho ng isang mayor kaysa gumanap bilang karakter sa social media drama ng ating panahon.
At sa totoo lang, baka iyon mismo ang dahilan kung bakit marami pa ring nagtitiwala sa kanya. Sapagkat ang tunay na integridad ay hindi laging maingay. Ang tunay na prinsipyo ay hindi laging naka-post. At ang tunay na lider ay hindi kailangang magtanghal ng galit upang patunayang may konsensya siya.
Minsan, ang pinakamatapang na bagay na maaaring gawin ng isang lider ay ang tumangging gawing palabas ang kanyang moralidad, sapagkat hinihigitan nito ang pulitika ng imahe at ang imahe ng pulitika sa ating bansa.