Putin udara na evropske firme, američke štedi

Putin i Vitkof u Sankt Peterburgu, Foto: REUTERS

Rusija je pojačala pritisak na evropske kompanije kao odgovor na podršku Evrope Ukrajini, dok je američke firme uglavnom poštedjela, nastojeći da razvije poslovne veze sa Vašingtonom, kazali su za Rojters ruski zvaničnici i američki poslovni ljudi.

Od 20 kompanija u stranom vlasništvu koje je ruski predsjednik Vladimir Putin stavio pod privremenu upravu od inauguracije Donalda Trampa za predsjednika SAD u januaru 2025. godine, samo tri bile su povezane sa Sjedinjenim Državama, dok su preostale bile pod kontrolom evropskih kompanija, pokazuje analiza zvaničnih podataka koju je sprovela britanska agencija.

Osoba bliska ruskim finansijskim regulatorima rekla je da, dok traju poslovni pregovori sa Vašingtonom, Moskvi nije u interesu da prema američkim kompanijama zauzima jednako oštar stav kao prema evropskim.

Specijalni izaslanik SAD Stiv Vitkof sastao se juče sa Putinom u Sankt Peterburgu, na razgovorima čiji je cilj pronalaženje rješenja za okončanje rata u Ukrajini.

Ruske novinske agencije prenijele su da je Putin rekao Vitkofu da je zainteresovan za obnovu ekonomskih odnosa sa Sjedinjenim Državama.

Ukrajina i njeni saveznici izrazili su zabrinutost da se SAD udaljavaju od Kijeva, dok je Tramp kritikovao ukrajinske napade na ruske rafinerije nafte, u vrijeme kada su evropski lideri pružili podršku ukrajinskom predsjedniku Volodimiru Zelenskom.

Rusija je, pozivajući se na evropsku podršku Ukrajini tokom rata i učešće evropskih zemalja u „direktnim neprijateljstvima na bojnom polju“, od prošlog mjeseca preuzela kontrolu nad lokalnim ograncima švajcarske prehrambene kompanije Nestle i trgovinskih lanaca Ošan i Metro.

Prošle nedjelje preuzela je i kontrolu nad imovinom četiri manje kompanije iz Francuske, Njemačke, Švedske i Belgije koje posluju u Rusiji.

„Zemlja njihovog porijekla bila je jedan od faktora uzetih u obzir prilikom donošenja odluke“, rekao je portparol Kremlja Dmitrij Peskov, dodajući da su te zemlje učestvovale u „nezakonitom oduzimanju ruske imovine“.

Portparol švajcarskog Državnog sekretarijata za ekonomske poslove izjavio je da dostupne informacije potvrđuju utisak da su evropske kompanije češće na meti ruskih mjera nego američke.

Kremlj je odbio da komentariše razlike u postupanju prema američkim i evropskim kompanijama koje posluju u Rusiji, dok Bijela kuća nije odgovorila na zahtjev Rojtersa za komentar.

„Mi imamo Trampa”

Odnosi Rusije sa administracijom Donalda Trampa u međuvremenu su se poboljšali. SAD su ovog mjeseca objavile sporazum o kupovini ruskog dizela, dok se o drugim poslovnim aranžmanima, uključujući one u oblasti gasa, razgovaralo na sastancima tokom posljednjih mjeseci.

Tramp je u subotu potpisao izvršnu uredbu kojom se ukidaju ključne sankcije i carine na rusku robu.

Ruski pregovarač Kiril Dmitrijev, investicioni bankar školovan u SAD koji rukovodi Ruskim fondom za direktne investicije (RDIF) i koji se tokom pregovora zalagao za povratak i širenje poslovanja američkih kompanija u Rusiji, pozdravio je taj potez kao „istorijski trenutak“.

Trampovi izaslanici Stiv Vitkof i Džared Kušner koristili su mogućnost sklapanja poslova sa Rusijom vrijednih više milijardi dolara kao podsticaj da Putina privole na mirno rješenje sukoba, još od početka pregovora u saudijskoj prijestonici Rijadu u februaru 2025. godine.

Dmitrijev je prošle nedjelje izjavio da će Rusija i SAD uskoro objaviti nove zajedničke inicijative koje bi mogle da budu realizovane i prije završetka rata, podsjeća Rojters.

Sjedinjene Države ranije su nagovještavale da je postizanje poslovnih sporazuma malo vjerovatno dok sukob traje.

Jedino trenutno partnerstvo Ruskog fonda za direktne investicije sa nekom američkom kompanijom jeste zajedničko ulaganje sa kompanijom Titan internešenel, čijim se akcijama trguje na Njujorškoj berzi, u fabriku automobilskih guma u Volgogradu.

Druga osoba upoznata sa situacijom rekla je za Rojters da je Dmitrijev u privatnim razgovorima isticao to ulaganje kao primjer uspješnog poslovanja američke kompanije u Rusiji.

Trampova posvećenost ekonomskoj saradnji sa Rusijom i pregovori koji su u toku pomogli su u zaštiti interesa američkih kompanija, rekla su za britansku dvojica američkih poslovnih ljudi u Moskvi.

Predsjednik Američke privredne komore u Rusiji Robert Ejdži izjavio je u decembru prošle godine da su evropske kompanije koje posluju u Rusiji manje optimistične od američkih, navodeći kao razlog evropsku politiku.

Prema procjenama te komore, u Rusiji je ostalo oko 300 američkih kompanija.

„Mi imamo Trampa, a oni ga nemaju, i naše nade su povezane s njim“, rekao je Ejdži prošle godine za ruske medije.

Rusija je, ipak, preduzela mjere i protiv pojedinih američkih kompanija srednje veličine tokom preraspodjele imovine nakon početka rata.

Prema jednoj procjeni, Moskva je oduzela privatnu imovinu vrijednu više od 50 milijardi dolara, koja je bila u vlasništvu ruskih i stranih vlasnika.