Lanog ron ang sinukliay sa mga hait nga pulong tali sa Pilipinas ug Tsina. Bunga ni sa pagangkon sa Tsina sa kadagatan sa kasadpang bahin sa Pilipinas bisan pa man sa desisyon sa United Nationals Convention on the Laws of the Seas (UNCLOS) nga iyaha ni sa mga Pilipino.
Kapin sa napulo ka mga isla sa Pilipinas didtong dapita ang giangkon sa Tsina. Ning nanglabayng katuigan, gihasi sa Tsina ang mga Pilipinhon nga maghatod og probisyon didto sa Ayungin Shoal diin nahimutang ang bapor nga BRP Sierra Madre nga gipuy-an sa kasundaluhang Pilipino nga nagbantay didto.
Apan mas makaalarma kining Embahador sa Tsina nga si Jing Quan kinsa miingon nga dali ra kuno kaayo ang pagdaog nila kung mogamit sila og pwersa, apan wa lang kuno usa na nila buhata pagkakaron. “We love peace (Gusto mig kalinaw),” dason pa niya.
Ang gisulti ni Quan nakapalagot ni President Ferdinand Marcos, Jr. kinsa miingon nga daw usa ka panghulga man ang maong mensahe sa Embahador.
Matod ni Marcos, dili diplomatikanhon ang gisulti ni Quan ug iya kining ipatawag aron pa-esplekaron kabahin sa iyang mensahe.
Bitaw, dili gyud maayo tong gisulti ni Quan. Tingali, tungod kay nagsalig siya nga usa ka Superpower ang iyang nasud. Apan kung atong ibase sa kasaysayan, dili baya sa tanang panahon nga modaog ang usa ka Superpower.
Niadtong 1521, ang Espanya maoy Superpower sa kalibutan. Naa siya’y dagkung galeyon, mga kanyon, armas de fuego, armor sa iyang kasundalohan ug modernong kahimanan.
Apan gipildi sa nagbahag nga si Lapulapu si Fernando Magallanes ug iyang kasundalohan nga mga taga-Espanya. Migamit ra intawon si Lapulapu ug iyang mga kauban og mga bangkaw, pana, bunal ug bato isip hinagiban.
Mao nga di ko motoo nga dali ra kaayo tang pildihon sa mga Insik tungod kay Superpower sila. Kung mga bangkaw ug bunal ray hinagiban nila ni Lapulapu sa una, mas daghan na kitag mga kahimanan batok sa Tsina karon sama sa UNCLOS, ang alyansa sa Association of Southeast Asian Nations, ingon man ang mga nasud nga higala nato sama sa Estados Unidos, Japan ug Australia.
Gawas pa, naa sab ang diplomasya, ang kalibutanong opinyon ug labaw sa tanan, ang hustisya ug balaod.
Mao nga kung gubat maoy gisaligan sa Tsina, mas gamhanan alang kanato ang pagbarog sa unsay sakto, matuod, matarong ug makiangayon.