14.10.2026. 18:37h
Advokati bivšeg ukrajinskog vojnog oficira, optuženog da je predvodio diverzantski napad na ruski gasovod Sjeverni tok u septembru 2022. godine, izjavili su danas na početku suđenja u Njemačkoj da je "infrastruktura agresora" mogla biti zakonita meta napada, prenosi novinska agencija Rojters.
Serhij Kuznjecov optužen je da je predvodio grupu ukrajinskih operativaca, među kojima su bili ronioci i stručnjak za eksploziv, koja je digla u vazduh najveći ruski gasovod za snabdijevanje Evrope, u jednoj od najvećih sabotaža infrastrukture u savremenoj istoriji.
Ovaj slučaj prvi put pruža mogućnost da se na javnom suđenju razmotre dokazi prikupljeni tokom višegodišnje istrage, koja je bila diplomatski i politički osjetljiva za njemačku vladu. Berlin i dalje snažno podržava Ukrajinu, uprkos tome što su istražni tragovi povezali Kijev sa eksplozijama.
Tražeći odbacivanje optužnice, Kuznjecovljev advokat Nikola Kanestrini tvrdio je da je gasovod, kojim je prije ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine stizala polovina njemačkog uvoza prirodnog gasa, predstavljao "rusko oružje".
"Da li je protivzakonito uništiti infrastrukturu agresora, a da pritom nijedno ljudsko biće ne bude povrijeđeno?", upitao je Kanestrini.
Pravo na ćutanje
Tužioci tvrde da je Kuznjecov, koji je prošle godine uhapšen u Italiji na osnovu međunarodne potjernice, sarađivao sa pripadnicima ukrajinske vojske u planiranju tajne operacije u ime neidentifikovanih ukrajinskih državnih struktura.
Kuznjecov (50), koji je prije današnjeg dana u javnosti, u skladu sa njemačkim pravnim propisima, bio poznat samo kao Serhij K., negirao je bilo kakvu umiješanost u eksplozije koje su oštetile gasovod dug 1.200 kilometara na dnu Baltičkog mora.
Odjeven u sivo odijelo, obrijane glave, iskoristio je pravo da se brani ćutanjem pred sudom, ali nije skrivao lice.
Njegovi advokati naveli su da ne može da pripremi odgovarajuću odbranu jer je obavezan da čuva ukrajinske državne tajne.
Vlada u Kijevu takođe je negirala bilo kakvu umiješanost, što predstavlja osjetljivo pitanje u odnosima sa Njemačkom, najvećim evropskim dobavljačem vojne pomoći Ukrajini.
Rusija je u ponedjeljak saopštila da očekuje "pravednu presudu" koja će otkriti imena izvršilaca i nalogodavaca operacije.
Kuznjecovljev pravni tim pokušao je da stupi u kontakt sa ukrajinskim vlastima kako bi pribavio informacije koje bi mogle pomoći odbrani, ali nije dobio odgovor, izjavio je drugi advokat odbrane Jes Majer-Lokamp.
Napadi na civilne ciljeve smatraju se ratnim zločinom
Njemački tužioci smatraju da bi djela koja se Kuznjecovu stavljaju na teret – napadi na civilne ciljeve i izazivanje eksplozija koje su uništile infrastrukturu i oštetile javne službe – predstavljala ratni zločin.
Kuznjecov je jedina osoba kojoj se trenutno sudi, ali su hrvatske vlasti uhapsile još jednog muškarca, identifikovanog kao Vladimir Z., za kojeg tužioci vjeruju da je bio jedan od ronilaca.
Eksplozije na Sjevernom toku označile su konačan kraj dugogodišnje zavisnosti Njemačke od ruskog prirodnog gasa, iako je Moskva već bila obustavila isporuke zbog podrške Berlina evropskim sankcijama uvedenim nakon ruske invazije na Ukrajinu.
Isporuke preko Sjevernog toka trebalo je da budu udvostručene puštanjem u rad paralelnog gasovoda Sjeverni tok 2, koji je već bio izgrađen. Međutim, Berlin je neposredno prije ruske invazije obustavio postupak odobravanja njegovog puštanja u rad.
Velike količine metana u atmosferi
Suđenje, za koje se očekuje da će trajati do februara naredne godine, moglo bi imati posljedice i na unutrašnju političku scenu Njemačke.
Njemačka krajnje desničarska Alternativa za Njemačku (AfD), koja više od godinu dana vodi u istraživanjima javnog mnjenja, zalaže se za obustavljanje vojne pomoći Ukrajini i obnovu energetskih odnosa sa Moskvom.
Iako parlamenti njemačkih saveznih pokrajina nemaju nadležnosti u oblasti spoljne politike, AfD je u srijedu u istočnoj saveznoj pokrajini Saksonija-Anhalt podnio predlog za obustavljanje podrške Ukrajini, ukazujući na "istorijsku paralelu" sa početkom suđenja.
Sistem gasovoda Sjeverni tok, položen na dubini od 80 do 110 metara ispod Baltičkog mora, izgradio je ruski gasni koncern Gasprom kako bi Njemačku snabdijevao sa do 110 milijardi kubnih metara gasa godišnje.
Taj gasovod nekada je predstavljao okosnicu ekonomskih odnosa između dvije zemlje.
Eksplozije 26. septembra 2022. godine, koje su oštetile tri od četiri čelične cijevi obložene betonom, izazvale su ogroman vrtlog na površini mora, dok su se velike količine metana oslobađale u atmosferu.
Tužioci tvrde da je Kuznjecov oko tri sedmice prije napada doputovao u Njemačku preko Poljske, koristeći falsifikovani ukrajinski pasoš.
On i njegova grupa potom su jedrilicom, iznajmljenom u sjevernonjemačkom gradu Roštoku, stigli do područja u blizini danskog ostrva Bornholm, gdje su na morsko dno postavili specijalizovani eksploziv vojnog tipa.
Njemački nedjeljnik Špigl (Der Spiegel) i javna televizija ZDF ranije su objavili da su se na iznajmljenoj jahti "Andromeda" nalazili pet muškaraca i jedna žena.
Jahta je isplovila iz Roštoka 6. septembra, a vratila se 23. septembra 2022. godine.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
