Prema rečima Milene Muminović Božić, višeg kustosa Zavičajnog muzeja u Knjaževcu, stručni tim trenutno radi na prvoj sondi, u kojoj je otkriveno obilje arheološkog materijala.
Ona je istakla da su najbrojniji ostaci keramičkih posuda, a pronađene su i kamene alatke. Ipak, kao posebno zanimljiv nalaz ove sezone izdvaja se koštana narukvica. Muminović Božić je navela da je u planu otvaranje još jedne sonde kako bi se detaljnije istražio lokalitet.
Na terenu je i arheolog Jelena Martinović, koja je pre samo mesec dana odbranila master rad na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Ona je objasnila da trenutna istraživanja potvrđuju nalaze iz prethodnih godina.
"S obzirom na to da je sonda otvorena u neposrednoj blizini prostora gde je ranije pronađena praistorijska kuća, materijal na koji sada nailazimo zapravo podseća na njenu okućnicu. Pronašli smo kremene artefakte u zoni nabijene zemlje, za koju postoje ozbiljne indicije da je služila kao vatrište", rekla je Martinović, prenosi Telegraf.
Ona je posebno naglasila pronalazak dva žrvnja, odnosno kamena za mlevenje žita, što predstavlja neobično veliku koncentraciju ovih predmeta na tako malom prostoru.
Kako bi se lakše razumeo period iz kojeg potiču pronađeni predmeti, arheolozi su pojasnili da nalazi datiraju iz vremena od pre približno 6.000 do 6.500 godina, odnosno iz perioda između petog i četvrtog milenijuma pre nove ere.
Reč je o mlađoj praistoriji, odnosno bakarnom dobu, periodu koji dolazi nakon mlađeg kamenog doba (neolita). Ljudi su tada već uveliko živeli sedelačkim načinom života, bavili se poljoprivredom i stanovali u kućama. To je bio i značajan period u razvoju ljudske civilizacije, kada su zajednice počele sve više da koriste metalne rude. Prvenstveno upotrebom bakra, izrađivana su nova oruđa za rad, koja su olakšavala svakodnevni život i obavljanje različitih poslova.
Ipak, ono što ova iskopavanja čini posebno zanimljivim jeste i neobična pomoć iz životinjskog sveta. Pripremajući sondu za narednu fazu rada, arheolozi su primetili tri velike jazbine koje je iskopao jazavac.
Praveći svoj podzemni dom, ova divlja životinja je iz dubljih slojeva zemlje na površinu izbacila veliki broj fragmenata keramike i drugog arheološkog materijala. Na taj način, ovaj neobični "četvoronožni kolega" nehotice je pomogao istraživačima da otkriju dodatne tragove praistorijskog života i ukažu na mesta koja bi mogla biti značajna za nastavak iskopavanja.
Istraživanja na Devojačkom kamenu se nastavljaju, a arheolozi sa osmehom poručuju da su, za sada, otkrili samo deo ove praistorijske slagalice. Novi nalazi trebalo bi da doprinesu boljem razumevanju života ljudi koji su na ovom prostoru boravili tokom bakarnog doba.
Čim završe posao na Devojačkom kamenu, arheolozi će se preseliti na lokalitet Rujevačko gradište (Rujevica). Na ovom mestu je prošle godine obavljeno savremeno LiDAR snimanje iz vazduha, kojim su otkrivene strukture skrivene ispod zemlje. Otvaranjem nove sonde na ovoj lokaciji stručnjaci će pokušati da utvrde stratigrafiju, odnosno raspored arheoloških slojeva, i precizno ustanove koji su sve istorijski periodi zastupljeni na ovom gradištu.
Rezultati arheoloških istraživanja biće predstavljeni i na izložbama. Do kraja ove godine u Knjaževcu će biti prikazani rezultati projekta "Sistematska arheološka prospekcija knjaževačkog kraja", koji je pokrenut 2023. godine. Posetioci će imati priliku da se upoznaju sa otkrićima do kojih je stručni tim došao tokom protekle tri godine istraživanja.
Sledeće godine izložba će biti predstavljena i u Sokobanji, gde će lokalna publika i turisti imati priliku da uživo vide izuzetne predmete pronađene na Devojačkom kamenu, kao i na lokalitetu Popovica.