Kako NATO planira da slomi ruski napad, a izbjegne širi rat

Vrhovni vojni komandant NATO-a nastojao je u ponedjeljak da umiri zabrinutu Evropu, predstavljajući novi vojni plan Alijanse za osujećivanje mogućeg ruskog napada na njeno istočno krilo, koji se oslanja na iskustva iz rata u Ukrajini i predviđa kombinovanu upotrebu vatrene moći, autonomnih sistema i senzora. General Aleksus Grinkevič poručio je da će savezničke snage zaustaviti, oslabiti i slomiti svaki ruski napad, u skladu s novom “teorijom pobjede”, ističući da će NATO biti spreman da se bori čak i ako američke snage budu angažovane na drugim ratištima.

Cilj bi bio da se invazija zaustavi u samom začetku, uz svođenje rizika od konvencionalne ili nuklearne eskalacije na najmanju moguću mjeru, tako što bi se izbjeglo potpuno uništenje neprijatelja.

Nakon obraćanja na Varšavskom bezbjednosnom forumu, Grinkevič je prisutnima kazao da je odlučio da javno govori o planovima NATO-a jer su nedavni slučajevi sabotaža i podmetanja požara izazvali zabrinutost među građanima zemalja članica Alijanse.

“Želim da uvjerim milijardu građana naše Alijanse da držimo situaciju pod kontrolom. Znamo šta treba da uradimo. Znamo kako bismo to uradili”, rekao je Grinkevič, general američkog ratnog vazduhoplovstva koji istovremeno obavlja funkcije komandanta američkih snaga u Evropi i vrhovnog komandanta savezničkih snaga NATO-a.

Grinkevič je uputio prikriveno upozorenje Moskvi, koju u svom govoru nije direktno pomenuo, nakon iznenadnih izjava američkog predsjednika Donalda Trampa koje su posljednjih dana uzdrmale evropske saveznike, piše Volstrit žurnal.

List podsjeća da je Tramp, nakon što je objavio sporazum o uvozu ruskog dizel goriva, oštro kritikovao ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog zbog nastavka napada na rusku energetsku infrastrukturu, da bi potom najavio energetsko primirje između dvije zemlje.

Spremni za borbu, sa ili bez Amerike

Potresi izazvani Trampovim diplomatskim potezima prema Moskvi prijetili da zasjene Grinkevičevo obraćanje.

“Predstavljanje vojnih planova je važno, ali se ne može posmatrati odvojeno od pitanja koja sve zabrinjavaju: Trampovih ispada, ruskog rata protiv Ukrajine i prijetnji Evropi, kao i nedoumica oko toga da li će značajan broj američkih vojnika biti povučen iz Evrope”, kazao je za Volstrit žurnal Kurt Volker, bivši američki izaslanik pri NATO-u, a kasnije i za Ukrajinu, tokom prve Trampove administracije.

Kamil Gran, bivši pomoćnik generalnog sekretara NATO-a za investicije u odbranu, ocijenio je za “Politiko” da plan predstavlja i “veoma promišljen pokušaj” da se pošalje poruka da će Alijansa biti spremna za borbu, sa ili bez značajnijeg angažovanja američkih snaga.

Drugi visoki evropski odbrambeni zvaničnik, koji je za briselski portal govorio pod uslovom da ostane anoniman, kazao je da je njegova zemlja spremna da se bori protiv Rusije bez obzira na to da li će u eventualnom sukobu imati podršku američkih snaga.

“Očekujemo da nam priteknu u pomoć, ali ako to ne učine, borićemo se svakako”, poručio je.

Međutim, Volstrit žurnal ističe da sama činjenica da je Grinkevič morao da uvjerava saveznike u sposobnost NATO-a da ih zaštiti predstavlja preokret za Alijansu, koja je nekada vjerovala da je pobijedila u Hladnom ratu i ostvarila takozvanu mirovnu dividendu.

Umjesto toga, NATO se suočava s ponovo ojačanom Rusijom, koja je izvršila invaziju na Ukrajinu, čiji su dronovi prodirali u vazdušni prostor zapadnih zemalja i koja je osumnjičena za sabotaže infrastrukture, vojne opreme i odbrambenih kompanija širom Evrope.

“Ratovanje iz sjenke”, kako je te aktivnosti nedavno nazvao jedan visoki njemački obavještajni zvaničnik, izazvalo je zabrinutost među zapadnim zvaničnicima, koji imaju poteškoća da razviju djelotvornu strategiju odvraćanja ruskog hibridnog ratovanja.

Njemački ministar unutrašnjih poslova Aleksander Dobrint upozorio je u ponedjeljak da se Njemačka suočava s “ratom iz sjenke” koji je po svojim razmjerama dalekosežniji od Hladnog rata.

Istovremeno, evropski zvaničnici pripremaju se za mogućnost ozbiljnijih napada na baltičke članice NATO-a i istočne granice Alijanse.

Zapadni zvaničnici ranije su, prema pisanju Volstrit žurnala, pretpostavljali da će NATO, nakon završetka rata u Ukrajini, imati nekoliko godina prije nego što Rusija uspije da mobiliše dovoljno vojnika i naoružanja za pokretanje velike invazije na teritoriju Alijanse.

Međutim, NATO sada nastoji da što prije uspostavi snažniji sistem odbrane, a Grinkevič je rekao da je povjerljiva verzija njegovog plana završena prije tri mjeseca i da predviđa ulaganja u “pristupačnu masovnost”, odnosno nabavku velikog broja relativno jeftinih dronova, kakve je Ukrajina uspješno koristila, kako bi se dopunio arsenal sofisticiranijeg naoružanja Alijanse

Cilj nije podrivanje vlasti u Rusiji

U slučaju ruskog napada, prvi cilj NATO-a bio bi da odbije početni udar i spriječi svako dalje napredovanje ruskih snaga ukoliko se napad nastavi.

“Ako bude potrebno, razbićemo neprijateljske snage i operativni sistem ratovanja koji je raspoređen protiv nas”, dodao je Grinkevič.

“Neprijateljskim formacijama biće prekinuto snabdijevanje. Neprijateljski komandanti neće moći da komanduju svojim snagama. Neprijateljske snage i kapaciteti za podršku biće oslabljeni i uništeni.”

Komandant NATO-a nagovijestio je da Alijansa, sprovodeći takvu strategiju, ne bi nastojala da potpuno porazi Rusiju niti da podrije njenu vlast.

“Ne nastojimo da nanesemo strateški poraz našem protivniku”, rekao je. “Naš cilj je, zapravo, samo da svaki napad zaustavimo na samom početku.”

Međutim, Grinkevič nije naveo rokove za jačanje odbrambenih kapaciteta Alijanse, koje se odvija u okolnostima nestašice municije izazvane ratom u Iranu, ističe Volstrit žurnal i dodaje da se NATO-ova “teorija pobjede” oslanja se na rad penzionisanog generala Krisa Donahjua, bivšeg komandanta američke kopnene vojske u Evropi i komandanta kopnenih snaga Alijanse, koji je u julu bio primoran da napusti dužnost nakon što je američki ministar odbrane Pit Hegset odlučio da toj komandnoj poziciji oduzme dotadašnji status i značaj.

Pristup je osmišljen kako bi se zaustavila Rusija, koja bi zbog geografske prednosti i znatno razvijenije odbrambene industrije mogla da koncentriše snage za napad na baltičke države, Poljsku i druge saveznice NATO-a prije nego što Alijansa uspije da organizuje snažan odgovor.

Prema toj strategiji, bila bi uspostavljena prostrana “autonomna zona”, u kojoj bi dronovi i kopneni roboti mogli da oslabe ruski napad, uz izbjegavanje velikih gubitaka među savezničkim snagama.

Istovremeno, rakete dugog dometa gađale bi ruske komandne položaje i sisteme protivvazdušne odbrane u Kalinjingradskoj oblasti, ruskoj eksklavi, kao i u blizini Sankt Peterburga i u Bjelorusiji. Time bi bili osujećeni pokušaji Rusije da uspostavi kontrolu nad vazdušnim prostorom, što bi omogućilo Petom korpusu američke kopnene vojske i drugim kopnenim snagama NATO-a da krenu u protivnapad.

Vazduhoplovne snage NATO-a brzo bi djelovale kako bi napale ruska pojačanja tokom njihovog pristizanja na bojište, kao i druge ciljeve u neprijateljskoj pozadini.

Napade NATO-a omogućavala bi “digitalna okosnica”, sistem koji bi savezničkim snagama omogućio trenutnu razmjenu povjerljivih podataka o ciljevima čiji su elementi već testirani na Bliskom istoku tokom američkog rata protiv Irana.

Ovaj pristup nazvan je “Inicijativa za odvraćanje na istočnom krilu”, a njegov krajnji cilj je, prema riječima američkih vojnih zvaničnika, da navede Putina da, kada sagleda odbrambene kapacitete NATO-a i razmotri mogućnost napada, zaključi: “Ne danas”.

NATO ima plan, ali ima li dovoljno novca?

Kako bi dodatno ojačale tu poruku, snage Alijanse neprestano izvode vojne vježbe kojima istovremeno provjeravaju i demonstriraju svoju spremnost.

Dok je Grinkevič govorio u Varšavi, više od 20.000 pripadnika oružanih snaga zemalja NATO-a učestvovalo je u desetodnevnoj vojnoj vježbi “Steadfast Duel” (Odlučni dvoboj), u kojoj se simulira scenario prema kojem približno milion savezničkih vojnika mora da se odbrani od invazije sa istoka koju izvode snage slične veličine. Iz političkih razloga, te snage nijesu označene kao ruske.

Vježba je “stoprocentno povezana” s Grinkevičevom “teorijom pobjede”, rekao je njemački brigadni general Tomas Lovin za Volstrit žurnal, čiji su novinari pratili dio vježbe u sjedištu američke vojske za Evropu u njemačkom Visbadenu.

Prema Lovinovim riječima, ključnu ulogu u tom scenariju ima upotreba digitalnih sistema i “pristupa zasnovanog na podacima, koji omogućava brže donošenje odluka i efikasniju odbranu Alijanse”.

Drugi učesnik naveo je da se tokom ostalih vježbi simuliraju i napadi na neprijateljska komandna mjesta, s ciljem njihovog onesposobljavanja, uz upotrebu raketa zemlja-zemlja lansiranih s kopna. Pojedini iskusni zvaničnici pozdravili su napore NATO-a da osavremeni svoju strategiju, ali su upozorili da će pravi test za Alijansu biti obezbjeđivanje sredstava neophodnih za njeno potpuno sprovođenje.

“Dobro je što je NATO prošao kroz ovaj proces prilagođavanja, ali mora da požuri. Države članice moraju da obezbijede novac i pokažu političku volju da se to sprovede”, rekao je za Volstrit žurnal Džim Taunsend, koji je tokom administracije Baraka Obame obavljao funkciju zamjenika pomoćnika američkog ministra odbrane za Evropu i NATO.

“NATO kao organizacija može da izrađuje planove, ali države članice su te koje će morati da obezbijede novac i obuče vojnike”, poručio je Taunsend.