Zbog Kine Evropa ostaje bez svog penicilina

Posljednja evropska fabrika penicilina sa potpuno integrisanom proizvodnjom suočava se sa neizvjesnom budućnošću zbog sve veće industrijske moći Kine.

Razlog je, kako navodi agencija Rojters, to što Kina proizvodi iste antibiotike i njihove sastojke kao fabrika kompanije Sandoz u Kundlu, u Austriji, ali po znatno nižim troškovima za evropsko tržište.

Pad cijena pogoduje evropskim vladama koje nastoje da smanje troškove javnog zdravstva, ali istovremeno predstavlja egzistencijalnu prijetnju fabrici u Kundlu, jedinoj u Evropi koja proizvodi penicilin od početka do kraja, uključujući ključne aktivne supstance.

Nakon što je više drugih proizvođača najavilo zatvaranje pogona ili preseljenje proizvodnje u Kinu, fabrika u Kundlu našla se u središtu sve šire rasprave o sposobnosti Zapada da obezbijedi sopstveno snabdijevanje ključnim proizvodima.

Samo tri godine nakon što je u proširenje fabrike uloženo 200 miliona eura, uključujući 50 miliona javnih sredstava, Sandoz je zatražio od Evropske komisije da pokrene istragu zbog sumnje da Kina prodaje antibiotike po nepravedno niskim cijenama, što bi moglo dovesti do uvođenja dodatnih carina na kineske proizvode.

Ukoliko bi fabrika prestala da radi, Evropa bi “bila potpuno zavisna” od Kine, izjavila je za Rojters direktorka pogona u Kundlu Stefani Jedner.

Aleksandar Fleming otkrio je penicilin prije jednog vijeka u Londonu, a antibiotici iz te grupe i dalje su među najvažnijima u liječenju infekcija opasnih po život.

Danas, Kina dominira proizvodnjom sastojaka za približno 1,5 milijardi dnevnih doza tih antibiotika koje se godišnje primjenjuju u Evropi.

Prema podacima Eurostata, udio Kine u uvozu penicilina i njegovih derivata u EU, uglavnom u obliku aktivnih farmaceutskih supstanci koje se nabavljaju u velikim količinama, gotovo se udvostručio - sa 44 odsto u 2019. na 86 odsto prošle godine.

Istovremeno, evropski izvoz tih proizvoda danas iznosi jedva petinu rekordnog nivoa dostignutog početkom 2000-ih godina.

To je jedan od primjera kako je Kina od proizvodnje tekstila i pogona za sklapanje proizvoda napredovala do visokotehnološke industrijske proizvodnje i sektora u kojima je Evropa tradicionalno bila snažna, od farmaceutske industrije do proizvodnje alatnih mašina.

Rastužuje me što pakovanje antibiotika prodajemo jeftinije nego pakovanje bombona Rikola u Švajcarskoj ili čokoladicu Mars u Velikoj Britaniji, rekao je Sejnor za Rojters

Sandoz je u pisanom obraćanju britanskim parlamentarcima ranije ove godine upozorio da proizvodnja u Kundlu, kojom se snabdijeva evropsko tržište, “nije komercijalno održiva” ukoliko vlade ne budu plaćale više za penicilin.

Kompanija je navela da kontrola Pekinga nad lancem snabdijevanja penicilinom predstavlja “ozbiljan strateški rizik”, sličan dominantnom položaju Kine u snabdijevanju kritičnim mineralnim sirovinama.

“Snabdijevanje antibioticima moglo bi da postane sredstvo ekonomskog pritiska ili hibridnog ratovanja, posebno u periodima diplomatskih tenzija”, naveo je Sandoz u dokumentu dostavljenom britanskim parlamentarcima, tražeći veću podršku.

Kina je godinama gradila reputaciju pouzdanog dobavljača osnovnih ljekova, a sve više postaje značajan igrač i u proizvodnji najsavremenijih farmaceutskih proizvoda.

Prema navodima Sandoza, do 90 odsto aktivnih supstanci za proizvodnju antibiotika u svijetu danas se proizvodi van Evrope, uglavnom u Kini ili u Indiji, uz korišćenje kineskih hemijskih sirovina.

“To je nešto što bi trebalo da vas zabrine”, jer tržišna moć Kine omogućava Pekingu da koristi svoj uticaj za zaštitu strateških interesa, rekao je Tim Rilig, analitičar za Kinu u Institutu Evropske unije za bezbjednosne studije, koji se bavi istraživanjem spoljne politike EU.

Kina bi mogla da pretrpi štetu po svoj međunarodni ugled ukoliko bi iskoristila takvu moć. Za razliku od gotovo monopolskog položaja koji ima u preradi rijetkih zemnih elemenata, kineska državna politika ne predstavlja dominaciju na tržištu antibiotika kao pitanje nacionalne bezbjednosti.

Ipak, kineski ekonomista Daokui Li, bivši član odbora za monetarnu politiku kineske centralne banke, izazvao je zabrinutost zapadnih zemalja tokom pandemije kovida-19, kada je sugerisao da bi snabdijevanje aktivnim farmaceutskim supstancama (API) trebalo da bude jedno od pitanja u trgovinskim sporovima.

Jedan američki zvaničnik u Kini, koji je za Rojters govorio pod uslovom anonimnosti, rekao je da su kineski sagovornici tokom sastanaka nagovijestili da bi Peking mogao da obustavi izvoz aktivnih farmaceutskih supstanci za pojedine ljekove kao mjeru odmazde u slučaju trgovinskog sukoba.

Tek nakon pandemije kovida-19, kada je Evropa postala svjesna svoje zavisnosti od medicinskih proizvoda iz Azije, donosioci odluka počeli su da posmatraju farmaceutsku proizvodnju kao strateško pitanje, rekla je Ana Mihajlova, stručnjakinja za javne politike na Medicinskom univerzitetu u Plovdivu.

Fabrika u Kundlu je ugrožena, navode iz kompanije, zbog politike evropskih vlada da prilikom nabavke ljekova prednost daju najnižoj cijeni, umjesto da nastoje da očuvaju raznovrsne izvore snabdijevanja.

Kompanija tvrdi da Kina preplavljuje tržište jeftinim aktivnim farmaceutskim supstancama (API). U martu je podnijela žalbu EK zbog kineske dominacije u pojedinim segmentima tržišta antibiotika. Suština postupka je dokazivanje da se aktivne supstance za proizvodnju amoksicilina iz Kine prodaju u Evropi po cijenama nižim od troškova proizvodnje, zahvaljujući državnim subvencijama.

Dok se Sandoz suočava sa izazovima na globalnom tržištu, izvršni direktor kompanije Ričard Sejnor izjavio je da cijene ljekova koji spasavaju živote moraju biti više kako bi njihova proizvodnja bila održiva, umjesto da budu niže od cijena običnih slatkiša.

“Rastužuje me što pakovanje antibiotika prodajemo jeftinije nego pakovanje bombona Rikola u Švajcarskoj ili čokoladicu Mars u Velikoj Britaniji”, rekao je Sejnor za Rojters.

“Mnoge od ovih stvari uzimamo zdravo za gotovo - i tako je sve dok ih jednog dana više ne bude”, dodao je.