Kako piše The Independent, studija objavljena 1960. godine u uglednom časopisu Science predvidela je da će se čovečanstvo suočiti sa katastrofalnim posledicama neograničenog rasta stanovništva upravo u petak, 13. novembra 2026. godine.
Rad su napisali austrijsko-američki fizičar Hajnc fon Ferster i njegovi saradnici sa Univerziteta Ilinois.
Analizirajući istorijske demografske trendove, zaključili su da svetska populacija raste hiper-eksponencijalnom brzinom, odnosno da se njen rast ubrzava.
"Do tog datuma broj ljudi na Zemlji približiće se beskonačnosti ukoliko nastavi da raste tempom zabeleženim tokom prethodna dva milenijuma", navodi se u radu, uz dramatično upozorenje:
"Naši praprapraunuci neće umreti od gladi. Biće zgnječeni nasmrt."
Objavljivanje studije o smaku sveta u to vreme izazvalo je polemike među demografima, ali su njene projekcije rasta svetskog stanovništva ostale relativno usklađene sa stvarnim trendovima sve do devedesetih godina prošlog veka.
U međuvremenu su stope nataliteta znatno opale. Prema novijim projekcijama Ujedinjenih nacija, očekuje se da će svetska populacija dostići vrhunac od približno 10,3 milijarde ljudi 2084. godine, nakon čega bi trebalo da počne da opada.
Takav razvoj događaja naveo je savremene ekonomiste da upozore da bi pad nataliteta mogao da predstavlja veći izazov za društvo od prenaseljenosti. Među mogućim posledicama navode se privredna stagnacija i sve veće opterećenje zdravstvenih sistema.
Shutterstock/zef art
Studija je objavljena na vrhuncu Hladnog rata, u periodu pojačane zabrinutosti zbog mogućnosti katastrofe koja bi mogla da uništi civilizaciju, bilo usled nestašice resursa ili širenja nuklearnog naoružanja.
Više od šest decenija kasnije, upozorenja o mogućoj globalnoj katastrofi ponovo su u središtu pažnje, ovoga puta i zbog ubrzanog razvoja veštačke inteligencije.
Simbol takvih upozorenja je Sat sudnjeg dana, koji je 1947. godine uspostavio Bilten atomskih naučnika (Bulletin of the Atomic Scientists). Njegove kazaljke trenutno su postavljene na 85 sekundi do ponoći, što je bliže simboličnom kraju nego ikada ranije. Godinu dana pre toga pokazivale su 89 sekundi do ponoći.
Možda vas zanima
Naučnici kao glavne pretnje navode opasnost od globalnog rata, klimatske promene i nekontrolisani razvoj veštačke inteligencije.
"Naš sadašnji pravac nije održiv", izjavio je u januaru Džon Meklin, urednik publikacije "Bulletin of the Atomic Scientists", prilikom predstavljanja najnovijeg položaja Sata sudnjeg dana.
Pozvao je svetske lidere, posebno one u Sjedinjenim Američkim Državama, Rusiji i Kini, da predvode napore za udaljavanje od ivice katastrofe. Istakao je i značaj pritiska građana na političke lidere.
Ipak, predviđanje iz 1960. godine ne znači da će svet doslovno nestati 13. novembra 2026. godine. Reč je o matematičkoj projekciji zasnovanoj na tadašnjim trendovima rasta stanovništva, a ne o naučnoj potvrdi da će tog dana nastupiti smak sveta.