Radari vrebaju bez najave: Policija krije lokacije stacionarnih...

Od početka primjene strožih saobraćajnih propisa - 7. avgusta do 5. oktobra, na crnogorskim putevima poginulo je sedam osoba, dok je u istom periodu prošle godine u saobraćajnim nesrećama život izgubilo njih 13.

Za nepuna dva mjeseca policija je sankcionisala 42.405 saobraćajnih prekršaja, zbog težih prekršaja uhapsila 1.348 osoba, a kaznila i 172 vozača mlađa od 21 godine, kao i roditelje, odnosno staratelje 32 djece mlađe od 16 godina kojima su omogućili da voze električne trotinete.

Istovremeno, iz Uprave policije poručuju da građanima neće otkrivati gdje postavljaju nove radare, koji automatski evidentiraju prekoračenje brzine bez zaustavljanja vozila, jer smatraju da upravo neizvjesnost o mjestu kontrole podstiče vozače da poštuju ograničenja na svim putevima.

To su “Vijestima” kazali iz Uprave policije (UP), odgovarajući na pitanja o rezultatima primjene izmjena Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima, kao i o načinu korišćenja novih radarskih uređaja.

Prema podacima koje su dostavili, od 7. avgusta, kada je počela primjena novih normi, do 5. oktobra kada su “Vijesti” uputila pitanja, evidentirane su 1.274 saobraćajne nezgode, u kojima su 152 osobe teško, a 435 lakše povrijeđene, dok je sedam osoba izgubilo život.

U istom periodu prošle godine, kako navode, zabilježeno je 1.413 nezgoda, sa 184 teško i 529 lakše povrijeđenih, dok je smrtno stradalo 13 osoba.

“Podaci pokazuju da je u periodu od 7. avgusta do 5. oktobra, u poređenju sa istim periodom 2025. godine, zabilježeno smanjenje ukupnog broja saobraćajnih nezgoda za 9,8 odsto, broja teško povrijeđenih lica za 17,4 odsto, dok je broj smrtno stradalih lica smanjen za 46,2 odsto”, saopštili su iz UP.

Iz te institucije navode da je smanjenje broja saobraćajnih nezgoda, povrijeđenih i poginulih osnovni cilj preventivnih i represivnih aktivnosti saobraćajne policije, usmjerenih na unapređenje bezbjednosti drumskog saobraćaja, podizanje nivoa saobraćajne kulture, dosljednu primjenu propisa i zaštitu života i zdravlja učesnika u saobraćaju.

UHAPŠENO 1.348 OSOBA

Od početka primjene izmjena zakona, prema podacima Uprave policije, sankcionisano je ukupno 42.405 saobraćajnih prekršaja, dok je zbog težih prekršaja slobode lišeno 1.348 osoba.

Iz policije su naveli da se među najčešćim prekršajima izdvajaju prekoračenje dozvoljene brzine, vožnja pod dejstvom alkohola i psihoaktivnih supstanci, nekorišćenje sigurnosnog pojasa i nepropisna upotreba mobilnog telefona tokom vožnje.

U istom periodu sankcionisana su 172 vozača mlađa od 21 godine zbog kršenja novih zakonskih ograničenja koja se odnose na tu kategoriju učesnika u saobraćaju.

“Od tog broja, 75 vozača sankcionisano je zbog upravljanja motornim vozilom B kategorije u periodu od 00.00 do 05.00 časova, dok je 97 vozača sankcionisano zbog upravljanja vozilom B kategorije čija snaga motora prelazi 80 kW, bez propisanog nadzora”, precizirali su iz Uprave policije.

Izmjenama zakona uvedena je zabrana upravljanja motornim vozilima B kategorije od ponoći do pet časova za vozače mlađe od 21 godine, kao i ograničenje upravljanja vozilima čija snaga motora prelazi 80 kilovata, osim uz propisani nadzor.

Policija je dostavila i podatke o sankcionisanju prekršaja koji se odnose na laka električna vozila, odnosno električne trotinete.

“Od početka primjene novih zakonskih rješenja sankcionisano je ukupno 105 prekršaja u vezi sa upravljanjem lakim električnim vozilima. Od tog broja, u 32 slučaja sankcionisani su roditelji, odnosno staratelji, koji su licima mlađim od 16 godina ustupili lako električno vozilo na upotrebu”, naveli su iz Uprave policije.

Novim zakonskim rješenjima zabranjeno je upravljanje lakim električnim vozilima osobama mlađim od 16 godina.

LOKACIJE RADARA NEĆE OBJAVLJIVATI

Iz Uprave policije poručuju da nisu dužni da unaprijed obavještavaju vozače gdje će sprovoditi radarske kontrole, kao ni da mjesta na kojima se koriste novi uređaji označavaju saobraćajnim znakovima.

Na pitanje “Vijesti” da li važeći propisi dozvoljavaju da se uređaji postavljaju i koriste bez prethodnog upozorenja učesnicima u saobraćaju, iz policije su odgovorili da takva obaveza nije propisana.

“Uprava policije nije dužna da unaprijed obavještava učesnike u saobraćaju o tačnoj lokaciji, vremenu ili načinu sprovođenja radarske kontrole, kao ni druge vrste kontrole u saobraćaju. Važećim propisima nije propisana opšta obaveza da se svaka radarska kontrola posebno najavljuje saobraćajnim znakom, drugim upozorenjem ili javnim objavljivanjem lokacije”, naveli su iz policije.

Dodaju da je obaveza vozača da se pridržavaju propisanih ograničenja brzine na svim dionicama, bez obzira na to da li se na određenom mjestu u tom trenutku vrši kontrola.

“Radarska kontrola nije saobraćajna signalizacija kojom se određuje ograničenje brzine, već način nadzora nad poštovanjem već propisanih pravila”, pojasnili su.

Iz policije ističu da novi sistem omogućava automatsko evidentiranje prekoračenja brzine bez neposrednog zaustavljanja vozila, te da vidljivost radarskog uređaja za vozača nije uslov za zakonitost kontrole.

Na pitanje da li će objaviti lokacije na kojima se koriste novi radari, odgovorili su da to neće učiniti jer bi se, kako smatraju, time umanjio njihov preventivni efekat.

“Neobjavljivanje konkretnih operativnih lokacija radarskih uređaja nije usmjereno protiv građana, već ima za cilj očuvanje punog preventivnog efekta policijskog nadzora”, naveli su.

Iz Uprave policije tvrde da je dosadašnja praksa pokazala da vozači, kada su unaprijed upoznati sa mjestom kontrole, putem upozorenja drugih vozača, različitih aplikacija ili na druge načine, brzinu često prilagođavaju samo na tim lokacijama.

“Nakon prolaska kontrolne tačke ponovo nastave sa prekoračenjem dozvoljene brzine, a u pojedinim slučajevima i izazivanjem saobraćajne nezgode sa najtežim posljedicama”, naveli su iz policije.

Prema njihovom objašnjenju, cilj novog sistema je da vozači poštuju ograničenja brzine na svim dionicama, a ne samo tamo gdje očekuju kontrolu.

“Preventivni efekat postiže se upravo činjenicom da vozač ne zna na kojoj će se konkretnoj lokaciji vršiti radarska kontrola, zbog čega je dužan da propisana ograničenja brzine poštuje na svim dionicama puta”, poručili su.

RADARE POSTAVLJAJU NA RIZIČNIM DIONICAMA

Iz Uprave policije navode da se radarski uređaji mogu postavljati na mjestima na kojima njihovo korišćenje ne ometa niti ugrožava odvijanje saobraćaja.

Na pitanje “Vijesti” ko određuje konkretne lokacije i da li se o svakoj vodi službena evidencija, odgovorili su da se mjesta za postavljanje uređaja biraju na osnovu procjene bezbjednosnih rizika.

“Lokacije za postavljanje radara određuju se na osnovu procjene bezbjednosnih rizika, posebno na dionicama na kojima se bilježi veći broj saobraćajnih nezgoda i prekršaja povezanih sa prekoračenjem dozvoljene brzine”, naveli su.

Dodali su da se mjesto na kojem je sprovedena konkretna kontrola može precizno utvrditi na osnovu GPS koordinata kojima uređaj raspolaže.

U odgovoru nisu precizirali ko donosi odluku o pojedinačnim lokacijama niti da li se o svakoj vodi posebna službena evidencija.

“Vijesti” su pitale i da li je prije stavljanja novih radara u upotrebu pribavljeno mišljenje ili urađena pravna analiza o tome da li je za automatsko evidentiranje prekršaja potrebno prethodno označavanje mjesta kontrole.

Iz policije su odgovorili da nisu u obavezi da učesnike u saobraćaju obavještavaju o lokacijama radarskih kontrola, pozivajući se na sudsku praksu.

U odgovorima su naveli presude opštinskih sudova Republike Hrvatske Pp-1859/2023-4, Pp-2559/2023-4 i Pp-2550/2023-4, za koje tvrde da potvrđuju stav da prethodno obavještavanje vozača o mjestu i vremenu kontrole brzine nije obavezno.

Pozvali su se i na praksu Suda pravde Evropske unije, navodeći predmete C-188/24 i C-190/24, koji se, prema njihovom objašnjenju, odnose na mogućnost ograničavanja širenja informacija o policijskim kontrolama putem određenih aplikacija.

“Samim tim, ne postoji pravna osnova da se od Uprave policije zahtijeva da javno objavljuje tačnu lokaciju radarske kontrole kao uslov za zakonitost njenog sprovođenja”, saopštili su.

Lokacije za postavljanje radara određuju se na osnovu procjene bezbjednosnih rizika, posebno na dionicama na kojima se bilježi veći broj saobraćajnih nezgoda i prekršaja povezanih sa prekoračenjem dozvoljene brzine”, naveli su

Strane vozače mogu kontrolisati i na granici

Vozače automobila sa stranim registarskim oznakama, kojima novi radari evidentiraju prekoračenje brzine, policija će, kada je to moguće, zaustavljati nakon počinjenog prekršaja, dok će podaci o vozilima koja ne budu zaustavljena ostati zabilježeni u informacionim sistemima nadležnih organa.

To su “Vijestima” kazali iz UP, odgovarajući na pitanja kako će identifikovati i sankcionisati strane vozače čije prekršaje novi radari registruju bez neposrednog zaustavljanja vozila, kao i na koji način će im kazne biti uručivane i naplaćivane ukoliko napuste Crnu Goru.

Kako su objasnili, vozače će, kada je to moguće, zaustavljati druga policijska patrola, raspoređena na odgovarajućoj udaljenosti od mjesta na kojem je radar zabilježio prekršaj.

“Kada vozilo bude naknadno zaustavljeno, vozač će biti upoznat sa evidentiranim prekršajem i dalje će se postupati u skladu sa zakonom”, saopštili su.

Ukoliko vozilo ne bude zaustavljeno neposredno nakon evidentiranja prekršaja, podaci o vozilu i prekršaju ostaju dostupni nadležnim policijskim službenicima.

“Podaci o evidentiranom prekršaju ostaju zabilježeni u informacionim sistemima nadležnih organa i mogu biti predmet daljeg postupanja”, navode iz policije.

Na pitanje šta se dešava kada strani državljanin napusti Crnu Goru prije nego što mu kazna bude uručena, iz policije su odgovorili da se evidentirani prekršaj može provjeriti ukoliko se isto vozilo ponovo pojavi na graničnom prelazu.

“Ukoliko se isto vozilo ponovo pojavi na graničnom prelazu, policijski službenici mogu izvršiti provjeru, upoznati vozača sa evidentiranim prekršajem i preduzeti mjere u skladu sa zakonom”, naveli su.

Dodaju da će se, ukoliko vozač ne prihvati odgovornost ili ne plati kaznu, dalje postupanje sprovoditi pred nadležnim organima, odnosno sudom za prekršaje.

“Vijesti” su tražile i podatke o tome da li Crna Gora ima mehanizme za razmjenu podataka sa drugim državama radi identifikacije vlasnika i vozača automobila sa stranim registarskim oznakama, sa kojim državama se takva razmjena sprovodi, kao i na koji način se prekršajni nalozi dostavljaju i kazne naplaćuju u inostranstvu.

Iz Uprave policije u dostavljenim odgovorima nisu precizirali sa kojim državama postoji takva razmjena podataka, niti su objasnili postupak dostavljanja i naplate kazni u inostranstvu.