Zebaldt Ngaruka
Vantu kavakere vana pimbiya kayininkisire epangero likumburureko pangenderera komukisi ogu guna myauka giokana nokakondo eyi yina kureta mapiyagano mwazasirongo Namibia namunye.
Ministeli zonondima, nomfi, mema ntani ewapukururo evhu kavazeresere asi uvera ou wokakondo nokana kuna kara asi uvera peke kapi walifana nouvana kutumbura asi mawoko, kakondo nokana eyi yina kara asi kuna kumoneka kovantu ntani kuna kluzuga unene kovanona. Muhuyungilipo ministeli Romeo Muyunda kageve marondoro asi vantu vahalihamesera mokugava nombudi dina pilire kuyuka eyi yina kara asi nomukisi edi mbali kapi dikara asi udigu wado kwalifana nkenye gumwe kugava udigu wago koukanguki ndi konondima nye ngoso.
’ Ogun ye tuna kara nago ngesi, kakondo nokana yina myauka moNamibia kapi yina lifana noHFMD guna kara movantu, ntani FMD kapi azi retesapo HFMD movantu,’’ yimo ana kutanta.
Age katente asi FMD kwakara mukisi gomudona ogu gwaguma unene yimuna yomakondo ntani nombinga ngoso, nongombe,yikombo yikapa, yinguru ntani yikorama yimwe yomowiza.
‘’ Kapi ayigumu vantu. Eyi ayigava nsene yiyo yina kuwizira simuna oso, kukankama, kwato eharo lyokulya, kugwema unene mokana, egwe lyelike ntani kudigopa mokulya, pokatji komakondo ndi konhi zeraka kukarako mugwe, ntani nsene zokuzamweka kwato kugava masini kusesupa. Muhuyungi kagwedereko asi FMD kulihanena usimbu unene koyimuna eyi yina kugwanekera nesi sina kuvera, yidwara, ehauto ntani nonkaku.
Muyunda kafatwilire asi mukisi ogu kuna kureta matjiliso mosirongo saNamibia, ruha royimuna, vana farama ntani marandesero nye goyimuna. Omu nye zina unakurugana FMD, Muyunda katente asi kudiruke kutunda komuntu yize hena komuntu unene ogu ana kara nawo.
‘’ Kapisi asi kuguretesapo yimuna ntani kapisi mukisi ogu navavhura kutara vanganga yimuna, nokuhundira varangekwa, vakurona novarerwa vakwame uzera ou zina kugava ministeli zoukanguki nekaro nawa omu vana kugava kuhamena HFMD.
Age katente asi ministeli zonondima kuna lituramo unene asi ngapi navapopera muklisi gwangesi gwahalihanena mwaza sirongo, varuganese makona kono, omu vana kutara asi yimuna yingapi yina kara nomukisi ntani awo vatare asi ngapi navagwana yokulivateresa vahepa kutulisapo veta ezi navakwama.
Muyunda kahundilire vaweki yimuna, varandesi, wokuyirondeka, ntani nanavenye ava avakwatesako vakwame eyi vana kugava vadivi yokuhamena yimuna ntani vana silike.
‘’ Nokugava sirapotwa oku muna kugazarera asi FMD zina kumoneka ko makura mwahepa kuyisikisa nosiruwo komberewa zovanganga yimuna, yimo ana kutanta, nokuhundira asi nkarapamwe zahepa kukara nomapukuriro gouhunga kapisi kutambura eyi yina pilire kukara asi youhunga, nye vahepa kuyigwana kovanamberewa vawo yipo asi twahaninkisa vantu vakare nomukaro guna kara asi kapi guna wapa morwa mukisi gwangesi.
-zngaruka@gmail.com
The post FMD, hfmd kapi guna kara mukisi gokulifana-Muyunda appeared first on New Era.