އެއްދުވަހަކު ކުދިންކޮޅަކާއެކު ދެކެވުނު ވާހަކައެއްގެ ތެރެއިން، ކުއްޖަކު ބުނި ވާހަކައެއް އަދިވެސް އަޅުގަނޑުގެ ހިތުން ފިލައިގެން ނުދެއެވެ. އިމްތިޙާނުގެ ނަތީޖާ ލިބުމުން، އޭނާގެ ބައްޕަ އޭނާގެ ނަތީޖާއާމެދު ސުވާލުކުރުމުގެ ކުރިން އެހީ، ކުލާހުގެ އެހެން ކުދިންނަށް ލިބުނީ ކޮން ނަތީޖާއެއްތޯއެވެ!
އެ ދެބަފައިންގެ މެދުގައި ދެކެވުނު ހުރިހާ ވާހަކައެއް ނޭނގުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، އަދި އެ ބައްޕަ އެދޭނީ ދަރިފުޅަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުނު ނަމަވެސް، ފުރަތަމަ ސުވާލަކަށް އެހެން ކުއްޖެއްގެ ވާހަކަ އެހުމުން އެ ދަރިފުޅުގެ ހިތަށް ކުރާނެ އަސަރާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލަން ޖެހެއެވެ. ތައުލީމަކީ ހަޤީޤަތުގައި ވެސް އެހެން މީހުންނާ ވާދަކުރަން އޮތް ބޮޑުސިންގާ މުބާރާތެއް ހެއްޔެވެ؟
މި ފަހުން ބޭއްވި އިންޓަނޭޝަނަލް ޓީޗާސް ކޮންފަރެންސްގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން މުޙައްމަދު ލަޠީފް ވަނީ ދަރިވަރުން އިމްތިޙާނުތަކަށާއި، ސްކޫލް ނިމުމަށްފަހު ދިރިއުޅުމުގެ މައިދާނަށް ތައްޔާރުކުރުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުއްވާލައްވާފައެވެ. އެމަނިކުފާނު ހަނދާންކޮށްދެއްވި ގޮތުގައި އެދުރުންނަކީ ކުދިންގެ ކިބައިގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރާއި އަޚްލާޤު ބިނާކޮށްދޭ ބައެކެވެ. އަދި ކާމިޔާބީއަކީ ހަމައެކަނި ފޮތްތެރިކަމުގެ ތައުލީމުން ޙާޞިލުވާ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
މިއީ ތައުލީމާމެދު ގެންގުޅެންވީ ވަރަށް މުހިންމު އަދި ފުޅާ ވިސްނުމެކެވެ. ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެން އާންމުކޮށް މި ދައްކާ ވާހަކަތަކާއި، ގޭތެރެއިންނާއި ސްކޫލްތަކުން ކުދިންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ މެސެޖުތަކާ ދެމެދު ފަރަގެއް އެބައޮތްތޯ މިއީ އަޅުގަނޑުމެން ކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ސުވާލެކެވެ.
ދިވެހި އެތައް މައިންބަފައިންނަކީ ދަރިންގެ ތައުލީމަށްޓަކައި ނުހަނު ބޮޑެތި ޤުރުބާނީތަކެއް ވަމުން އަންނަ ބައެކެވެ. ޓިއުޝަން އަށް ގެންގޮސްދީ، ކިޔެވުމަށް ވަގުތު ހުސްކޮށްދީ، އަދި ޖީސީއީ އޯލެވެލް ފަދަ އިމްތިޙާނުތަކުން ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ވަނަތައް ހޯދުމުން އެކަން ފާހަގަކޮށް އުފާފާޅުކުރެއެވެ. މައިންބަފައިން ފަޚުރުވެރިވުމަކީ ޠަބީޢީ ކަމެކެވެ. އަދި އެފަދަ ކާމިޔާބީ ހޯދާ ކުދިންނަށް ތަޢުރީފު ޙައްޤެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ކުއްޖާގެ ޤާބިލުކަމާއި ޙާލަތާއި އުނގެނުމުގެ ފެންވަރަށް ބެލުމެއްނެތި، ހުރިހާ ކުދިންވެސް އެފަދަ އެންމެ މަތީ ނަތީޖާ ހޯދަން މަޖުބޫރުކުރުމުން، އެ ކާމިޔާބީ ވެގެންދަނީ އެ ކުދިންނަށް އުފުލަންޖެހޭ ބޮޑު ބުރައަކަށެވެ.
މީގެއިތުރުން، ކުދިންގެ މުސްތަގުބަލް ބައްޓަންކުރުމަށް ބަލާއިރު، ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާމެދު ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ޔުނިސެފުން 2025 ވަނަ އަހަރު ނެރުނު 'ސިޗުއޭޝަން އެނަލިސިސް އޮފް ޗިލްޑްރަން އެންޑް އެޑޮލެސެންޓްސް އިން މޯލްޑިވްސް' ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ފުރާވަރު ކުދިންގެ ކިބައިގައި ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ މަޢުލޫމާތު އަދިވެސް ވަރަށް މަދެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ކުރިން ހެދިފައިވާ ސާވޭއަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެ ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވަނީ، ސާވޭގައި ބައިވެރިވި މައިންބަފައިންނާއި ބެލެނިވެރިންގެ 80 ޕަސެންޓްމީހުން ކުދިންނަށް ކުރިމަތިވާ ހާސްކަމާއި ޑިޕްރެޝަނާމެދު ކަންބޮޑުވާ ކަމަށެވެ. އަދި 89 ޕަސެންޓް މީހުން ވަނީ ފުރާވަރުގެ ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންވާކަން ހާމަކޮށްފައެވެ. މިއީ އިމްތިޙާނުގެ ސަބަބުން ކުދިންނަށް ކުރާ އަސަރުގެ ސީދާ ޢަދަދުތަކެއް ނޫން ނަމަވެސް، ބެލެނިވެރިންގެ ހިތުގައި މިކަމާމެދު އޮތް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުން ހާމަކޮށްދޭ އަލިގަދަ ހެއްކެކެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދިރާސާތަކުން ވެސް މިފަދަ މާބޮޑެތި ފިއްތުންތަކުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ސާބިތުވެއެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރު ޔުނިވަރސިޓީ ކޮލެޖް ލަންޑަނުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޒުވާނުން އަޅާކިޔައި ހެދި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޢުމުރުން 15 އަހަރުގައި ކިޔެވުމުގެ ގޮތުން، ޚާއްޞަކޮށް ގޭތެރެއިން ކުރިމަތިވާ ފިއްތުންތައް ބޮޑުވުމަކީ، ޢުމުރުގެ ފަހުބައިގައި ޑިޕްރެޝަންގެ ޢަލާމާތްތައް ފެނުމަށާއި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ގެއްލުންދިނުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ.
މިއީ ރާއްޖޭގެ ތަފާސްހިސާބަކަށް ނުވިނަމަވެސް، މިއީ މައިންބަފައިން ވިސްނާލަންވީ ކަމެކެވެ. ކުއްޖަކަށް ހިތްވަރުދިނުމަކީ، އެ ކުއްޖާގެ ޤަދަރާއި އަގު ބިނާވެފައިވަނީ ހަމައެކަނި ލިބޭ ނަތީޖާއަކަށް ކަމުގައި އިޙްސާސްވާ ހިސާބަށް ކަންކަން ގެންދަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ކުދިން ކާމިޔާބު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ބާރުއެޅުމަކީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ކުއްޖަކު ނުހަނު ހިތްވަރުކޮށްފައި ގަދައަޅާ ކުރި މަސައްކަތުން ވަކި ރޭންކެއް، ގްރޭޑެއް ނުވަތަ އެހެން ކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ކުރިނުލިބުމުން އަޅުގަނޑުމެން ކަންތައްކުރާ ގޮތަކީ ކުއްޖާގެ ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަމަށް އަސަރުކުރާ ކަމެކެވެ. ނަތީޖާ ދައްކަން ކުއްޖާ ބިރުގަންނަނަމަ، މާއްދާއެއް އުނދަގޫވެގެން ނުވަތަ ވަރުބަލިވެގެން އެ ވާހަކަ ބުނަން ޖެހިލުންވާނަމަ، އެ ކުއްޖާއަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ އެހީތެރިކަން އެންމެ ބޭނުންވާ ވަގުތު އެ ފުރުޞަތު ގެއްލިދާނެއެވެ.
ކާމިޔާބީއާއި ނާކާމިޔާބީ ވެސް ކުއްޖަކު ގެއަށް ގެންނަންވާނީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން މައިންބަފައިންގެ ލޯތްބާއި ކުލުނަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެކަމުގެ ފުރިހަމަ އިތުބާރާއެކުގައެވެ.
ނަތީޖާ ލިބޭ ދުވަހު ކުއްޖާ ކުރި މަސައްކަތާއި ހޯދި ކުރިއެރުން ފާހަގަކޮށް، ރަނގަޅުވި ކަންކަމާއި ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި އިތުރަށް އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ކަންކަމާމެދު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވާހަކަދެއްކިދާނެއެވެ. ސްކޫލްތަކުގައި ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ މަތީ ނަތީޖާތައް ބަލައިގަންނަ ފަދައިން، ކުއްޖާގެ ކުރިއެރުމާއި، ޢަމަލީ ހުނަރުތަކާއި، ކަންކަން ހޯދައިބެލުމުގެ ޝައުޤާއި، އަދި އަނެކުންނަށް އަޅާލުމުގެ ސިފަތަކުގެ އަގު ވަޒަންކުރަން ޖާގަ އޮންނަންވާނެއެވެ.
އެ ފިރިހެންކުއްޖާގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި ބިންވަޅުނެގިފައި ވަނީ، އެ ސުވާލުތައް ކުރެވުނު ތަރުތީބުން އެ ކުއްޖާއަށް ދޭހަވި މާނަ ކިޔައިދިނުމުންނެވެ. އެހެން ކުއްޖަކާ އަޅާކިޔުމުގެ ކުރިން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި ހުރި އަމިއްލަ ދަރިފުޅަށް ފުރަތަމަ ބަލާލަމާ ހިންގަވާށެވެ. އެ ކުއްޖާގެ ނަތީޖާ މުހިންމެވެ. ނަމަވެސް އެއަށްވުރެ މުހިންމީ، ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު ސްކޫލަށް ދާއިރު އެ ކުއްޖާގެ ކިބައިގައި ހުންނަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރެވެ.
ތައުލީމަކީ ކުލާހުގެ އެންމެ ކުރީގައި ނެތް ނަމަވެސް، މަސައްކަތްކޮށްގެން ވާޞިލުވެވޭނެ އުޖާލާ މުސްތަޤްބަލެއް އޮތްކަން ކޮންމެ ކުއްޖަކަށްމެ ޤަބޫލުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާންޖެހެއެވެ.