Sama sa usa ka damgo nga walay katapusan, ang hulga sa African Swine Fever (ASF) padayon nga naghatag og kabalaka sa lalawigan ug dakbayan sa Sugbo. Sa dihang nagsaulog ang Lungsod sa Ginatilan nga nakontrolar na ang pagtumaw sa ASF sa ilang dapit, kalit lang nga niulbo ang bag-ong mga kaso sa Brgy. Sapangdaku—usa ka bukirang bahin sa Dakbayan sa Sugbo.
Kining maong sulog sa kahimtang nagdala og dako ug bug-at nga pangutana: Ngano nga kasagaran sa mga dapit nga maigo sa ASF anaa man gayud sa kabukiran?
Kon atong subayon ang kasaysayan sa pagtumaw sa maong sakit—sa Ginatilan man o sa Dakbayan sa Sugbo—ang unang mga kaso kanunayng magagikan sa mga hilit ug tag-as nga dapit. Naglakip kini sa Cagsing ug Calabawan sa Ginatilan, ug sa Quiot, Toong, ug Sapangdaku sa Siyudad sa Sugbo. Ang pangunang hinungdan klaro: ang kakuwang sa daling pag-monitor sa gobyerno tungod sa kalayo sa nahimutangan, inubanan sa kakuwang sa biosecurity sa mga backyard hog raisers.
Tungod kay layo sa sentro, dali ra kaayong makalusot ang pagbalhin-balhin sa mga buhing baboy ug pork products. Sumala ni Dr. Mary Rose Vincoy sa Provincial Veterinary Office (PVO), ang posibleng tinubdan sa Ginatilan naggikan sa mga residente sa Cagsing nga nitambong og kombira sa Tanjay City, Negros Oriental ug nagdala og hilaw nga karne pagbalik.
Sa pikas bahin, gipahayag sab ni Dr. Jessica Maribojoc sa Department of Veterinary Medicine and Fisheries (DVMF) nga ang pagbisitahay ug pagdala-dala og karne panahon sa mga piyesta sa barangay—sama sa Toong niadtong Agusto ug Sapangdaku niadtong Septiyembre—ang gitan-aw nga hinungdan sa pagkuyanap sa virus sa siyudad.
Kinahanglan sab nga magtinabangay ang tanan sa pagpatuman sa batakang biosecurity sa panimalay. Ang pagbutang og footbath nga may disinfectant sa pultahan sa alad, pag-ilis og sinina ug pagligo sa dili pa mosulod sa alad sa mga baboy, ug ang dili pagpakaon og bahog nga gikan sa dili seguro nga tinubdan maoy gipadayag sa mga opisyal nga dako og kaayuhan. Duyog sa pag-abot sa El Niño ug mga hagit sa kalidad sa hangin nga makahatag og stress sa mga hayop, mas gipanalipdan nato ang atong panon kon magmatngon sa matag adlaw.
Ang pagbutang og checkpoints ug strict border controls—sama sa gihimo sa DVMF sa Sapangdaku human nagpositibo ang 10 ka baboy—usa ka maayong lakang, apan mas epektibo kini kon inubanan sa disiplina sa mga lumulupyo.