Kako piše portal InfoKG, analiza je zasnovana na podacima poslednjeg Popisa stanovništva iz 2022. godine, ali i najnovijim podacima kojima raspolaže Republički zavod za statistiku, a koji se odnose na 2025. godinu.
Više od 526.000 udovica u Srbiji
Prema rezultatima Popisa iz 2022. godine, u Srbiji je među stanovništvom starim 15 i više godina bilo 661.418 udovaca i udovica.
Ali kada se podaci razdvoje po polu, razlika postaje još upečatljivija. Udovica je bilo 526.021, a udovaca svega 135.397.
To znači da je u Srbiji bilo gotovo 3,9 puta više udovica nego udovaca.
Razlika se još jasnije vidi kada se posmatra njihov udeo u stanovništvu starom 15 i više godina. Udovice su činile 17,82 odsto žena tog uzrasta, dok su udovci činili samo 4,94 odsto muškaraca.
Dakle, Kragujevac, sa odnosom od gotovo četiri prema jedan, nije nikakav demografski izuzetak. On prati obrazac koji postoji na nivou cele Srbije.
Zašto je razlika tolika?
Jedan od ključnih razloga je jednostavan – žene u proseku žive duže od muškaraca.
Prema najnovijim podacima Republičkog zavoda za statistiku, očekivano trajanje života u Srbiji u 2025. godini iznosilo je 74,2 godine za muškarce i 78,8 godina za žene. Razlika je 4,6 godina.
Još detaljnije tablice mortaliteta RZS-a, za period od 2021. do 2023. godine, pokazuju očekivano trajanje života od 72,30 godina za muškarce i 77,49 godina za žene, što je razlika od 5,2 godine.
Drugim rečima, veća je verovatnoća da žena nadživi svog supruga nego obrnuto. Ali to nije jedini razlog.
Muškarci umiru ranije
Razlika u životnom veku nije samo posledica toga što žene "duže stare".
Muškarci u Srbiji imaju veću smrtnost u brojnim životnim dobima, pa do starijih godina stiže proporcionalno manje muškaraca.
Kada se tome doda činjenica da žene često ulaze u brak sa nešto starijim muškarcima, razlika se dodatno povećava. Supružnici nisu samo različitog pola, već često i različite starosti.
Zbog toga žena koja ostane u braku do starosti statistički ima veću šansu da jednog dana ostane bez supruga nego što muškarac ima šansu da ostane bez supruge.
A onda dolazi još jedna važna stvar.
Udovac ima veću šansu da ponovo stupi u brak?
Podaci o bračnom statusu pokazuju i širi obrazac.
Na Popisu 2022. godine bilo je 1.004.774 neoženjenih muškaraca i 760.629 neudatih žena među stanovništvom starim 15 i više godina.
Međutim, kada je reč o udovištvu, odnos se potpuno okreće: 526.021 udovica prema 135.397 udovaca.
To ne znači da svaki muškarac koji izgubi suprugu ponovo zasniva brak, niti da je to jedino objašnjenje ogromne razlike.
Ali demografi ovaj obrazac generalno povezuju sa kombinacijom dužeg životnog veka žena, veće smrtnosti muškaraca i činjenice da muškarci češće imaju mlađu suprugu.
Kragujevačke brojke zato nisu samo lokalna zanimljivost. One su ogledalo mnogo šireg demografskog procesa, ukazuje InfoKG.
Kragujevac: 12.600 prema 3.312
Ako se vratimo na Kragujevac, brojke su gotovo identične nacionalnom odnosu.
Od 146.064 stanovnika starijih od 15 godina obuhvaćenih ovim delom popisnih podataka, bilo je 76.364 žena i 69.700 muškaraca.
Među njima je bilo:
-
12.600 udovica i 3.312 udovaca
-
5.669 razvedenih žena i 3.926 razvedenih muškaraca
-
38.501 udata žena i 37.712 oženjenih muškaraca
Razlika u udovištvu je, dakle, daleko veća nego razlika u ukupnom broju žena i muškaraca.
Kragujevac nema četiri puta više žena nego muškaraca. Ima gotovo četiri puta više udovica nego udovaca. To je važna razlika.
Ovo nije samo priča o bračnom statusu
Broj udovica i udovaca istovremeno je i jedan od pokazatelja posledica starenja stanovništva.
Srbija je sve starija. Udeo stanovništva starog 65 i više godina povećan je sa 16,6 odsto 2002. godine na 22,9 odsto 2025. godine, dok je prosečna starost stanovništva porasla sa 40,2 na 44,2 godine.
Što je više ljudi koji dožive duboku starost, veći je i broj onih koji u tom periodu života izgube partnera. A pošto žene imaju duži očekivani životni vek, među njima se taj gubitak mnogo češće završava dugim periodom života u udovištvu.
Zato iza kragujevačke brojke od gotovo četiri puta više udovica nego udovaca ne stoji samo pitanje bračnog statusa. Iza nje se kriju starenje stanovništva, razlika u smrtnosti muškaraca i žena, različita dužina života i struktura brakova, zaključuje se u analizi portala InfoKG.