21.10.2026. 16:20h
Vladini internet sajtovi u Evropi i drugim djelovima svijeta bili su u srijedu nedostupni nakon što su otkriveni kritični bezbjednosni propusti u široko korišćenom programskom jeziku, zbog čega su administratori sajtova užurbano pokušavali da zaštite svoje sisteme.
Programeri programskog jezika PHP saopštili su u utorak da su identifikovali dvije kritične ranjivosti i pozvali korisnike da ažuriraju svoje sajtove čim bude objavljena ispravka. U srijedu, oko 13.45 po Griniču, saopštili su da je dostupna nova verzija koja otklanja te propuste.
Međutim, nakon izvještaja da hakeri već koriste otkrivene ranjivosti za upade na sajtove, vladine agencije u Holandiji i Finskoj bile su među institucijama koje su iz predostrožnosti privremeno isključile svoje internet stranice prije objavljivanja ispravke.
PHP predstavlja osnovu velikog dijela interneta, što izaziva zabrinutost da bi znatan broj sajtova mogao biti izložen napadima.
"PHP je svuda. On neprimjetno pokreće sajtove zasnovane na platformama WordPress, Drupal, Joomla i Magento, platforme za dijeljeni hosting, kontrolne panele i ogroman broj softverskih rješenja koja čak i ne navode da koriste PHP", saopštila je kompanija za sajber bezbjednost Hantres u objavi na svom blogu.
Dejn Neht, direktor tehnologije kompanije Klaudfler, koja se bavi zaštitom internet sajtova i uslugama u oblaku, izjavio je da su napadi već počeli i da kompanija ažurira pravila svog zaštitnog sistema kao privremenu mjeru.
"Već primjećujemo prve napade i ažuriramo mjere zaštite kako se pojavljuju novi načini iskorišćavanja ranjivosti. Ovo je samo PRIVREMENO RJEŠENJE. Instalirajte ispravku čim PHP objavi ažuriranje", napisao je na mreži Iks.
Vordfens, bezbjednosni dodatak koji štiti sajtove napravljene na platformi WordPress, saopštio je da svi WordPress sajtovi rade na serverima na kojima je instaliran PHP.
Upozorio je da automatska ažuriranja neće otkloniti ove propuste i savjetovao vlasnicima sajtova da utvrde ko je odgovoran za ažuriranje PHP-a na njihovim serverima.
Agencije za sajber bezbjednost u Evropi, Australiji, Japanu i Velikoj Britaniji pozvale su korisnike PHP-a da odmah instaliraju ažuriranja ili isključe sajtove dok ne budu primijenjene bezbjednosne ispravke.
Holandska agencija za sajber bezbjednost i sama je privremeno isključila svoj sajt, navodeći da je to učinila iz predostrožnosti zbog otkrivenih ranjivosti.
Zvaničnici su naveli da bi sve verzije PHP-a, počev od PHP 5, mogle biti pogođene, iako još nije zvanično saopšteno koje su tačno verzije ranjive.
Ključni softver
PHP je programski jezik koji se koristi za rad internet sajtova. Kada posjetilac otvori neku stranicu, server koji koristi PHP sastavlja njen sadržaj i šalje ga internet pregledaču.
Riječ je o besplatnom softveru otvorenog koda koji održavaju volonteri.
PHP je ujedno jedan od najrasprostranjenijih softvera na internetu. Prema podacima servisa za praćenje internet tehnologija W3Techs, koristi ga oko 75 odsto sajtova kod kojih je moguće identifikovati programski jezik.
PHP je osnova platforme WordPress, na kojoj funkcioniše oko 43 odsto svih internet sajtova, od blogova i stranica malih preduzeća do vladinih portala, internet prodavnica i informativnih sajtova.
Kompanija Automatik, koja stoji iza platforme WordPress.com, saopštila je:
"Ne komentarišemo detalje bezbjednosnih problema, ali naš tim je spreman i sarađuje sa PHP bezbjednosnim timom kako bi ažuriranje proteklo bez problema."
Stručnjaci za sajber bezbjednost upozorili su da bi otkrivene ranjivosti potencijalno mogle omogućiti pristup milionima servera, jer veliki broj sajtova koristi isti osnovni softver.
Umjesto da pojedinačno biraju mete, napadači bi mogli da pretražuju internet u potrazi za sistemima koji koriste ranjive verzije PHP-a.
Kampanje hakerskih napada uz pomoć vještačke inteligencije, koje su se posljednjih nedjelja znatno proširile, mogle bi dodatno povećati prijetnju, ocijenio je Lukaš Olejnik, gostujući viši istraživač na Kraljevskom koledžu u Londonu.
"Razmjere su ogromne", rekao je Olejnik. "Uz pomoć vještačke inteligencije, iskorišćavanje ranjivosti može se dogoditi trenutno i u velikim razmjerama."
Rizik je posebno izražen za male sajtove kojima upravljaju pojedinci ili organizacije sa ograničenim tehničkim resursima, često koristeći usluge dijeljenog hostinga, gdje korisnici nemaju direktnu kontrolu nad serverima.
Stručnjaci upozoravaju da bi takvim sajtovima moglo biti potrebno više vremena za instaliranje bezbjednosnih ispravki, zbog čega bi mogli ostati izloženi napadima i dugo nakon što rješenja postanu dostupna.
Masovni prekidi u radu
U Holandiji je više organizacija slijedilo primjer Nacionalnog centra za sajber bezbjednost i privremeno isključilo svoje javno dostupne internet sajtove.
Među njima su Luka Roterdam, vladin portal Overheid.nl, nacionalni fudbalski savez KNVB, sajtovi pet najvećih političkih partija u zemlji, kao i internet stranice nekoliko bolnica.
Danska opštinska IT kompanija Kombit saopštila je da je obustavila rad više servisa, uključujući nacionalnu platformu za komunikaciju škola, izjavio je portparol kompanije za Rojters.
Prekidi su bili još rasprostranjeniji u Finskoj, gdje je državni pružalac IT usluga Valtori saopštio da su javni mrežni servisi državnih institucija isključeni "iz predostrožnosti".
Ministarstvo unutrašnjih poslova Francuske saopštilo je da je privremeno isključilo administrativne sajtove lokalnih vlasti dok se čeka bezbjednosna ispravka.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
