Kako se navodi u projektnom zadatku, povod za ovu hitnu i sveobuhvatnu akciju je ozbiljna havarija sa početka grejne sezone 2025. godine. Tokom pokušaja punjenja sekundarne instalacije grejanja ogromna količina vode iz cevne mreže nekontrolisano je istekla u zoni temeljenja objekta. Zbog ovog problema, JP Beogradske elektrane potpuno je isključilo Stari dvor sa sistema daljinskog grejanja, a tačno mesto pucanja cevi tada nije moglo biti utvrđeno.
Ovo dugotrajno isticanje vode dovelo je do vidljivog sleganja delova objekta i pojave pukotina na gredama, tavanicama i zidovima zgrade. Zbog obima i prirode predviđenih građevinskih aktivnosti, projektnim zadatkom je izričito naglašeno da objekat tokom izvođenja radova mora biti potpuno van upotrebe kako bi se osigurala bezbednost korisnika.
Detaljna restauracija istorijske fasade i prozora
Budući da je zgrada spomenik kulture od velikog značaja, projekat predviđa izuzetno stroge mere za očuvanje njenog spoljašnjeg izgleda. Pre početka bilo kakvih zahvata, projektant je dužan da izvrši detaljno lasersko skeniranje i snimanje fasade kako bi se izradio crtež postojećeg stanja i vizuelno zonirala sva oštećenja na fasadnoj plastici. Na osnovu toga utvrdiće se tačan sastav fasadnih obloga i predvideti adekvatne metode restauracije ukrasa u zavisnosti od materijala i istorijskih tehnika ugradnje.
Posebna pažnja biće posvećena stolariji. Prema dokumentu, spoljašnja krila postojećih duplih prozora i balkonskih vrata moraju se zadržati i kompletno restaurirati. Zamena je dozvoljena samo za unutrašnja krila (gde će se ugraditi energetski efikasna termoizolaciona stakla), ali moraju biti izvedeni potpuno identično kao na originalnim prozorima.
Čak i tehnički sistemi moraju da se povinuju estetici 19. veka. Nova gromobranska instalacija mora se montirati tako da poštuje fasadnu plastiku bez bušenja dekorativnih elemenata, a svi provodnici i nosači moraju biti od bakra ili nerđajućeg čelika i izvedeni u završnoj obradi u boji fasade kako bi ostali nevidljivi. Uz saglasnost Zavoda za zaštitu spomenika kulture, projektom će se definisati i novo, energetski efikasno dekorativno-arhitektonsko osvetljenje fasade, kupole i dvorišta sa posebnim režimima za svečane protokolarne prilike.
Modernizacija unutrašnjih instalacija
Pored spoljašnjeg izgleda i stabilnosti temelja (koji će se injektirati i podbetonirati isključivo sa unutrašnje strane), projekat obuhvata potpunu zamenu elektroinstalacija koje su izvedene pre više od šest decenija, pune su tekstilnih kablova i predstavljaju direktan rizik od požara. Menja se kompletna trafostanica (uvodi se suvi transformator umesto uljnog radi eliminacije rizika od požara), ugrađuje se novi dizel-električni agregat sa autonomijom od 8 sati i centralni sistem besprekidnog napajanja.
Takođe, biće implementiran savremeni adresabilni sistem upravljanja rasvetom DALI-2, aspiracioni sistemi za rano otkrivanje dima, pametni sistem nadzora i upravljanja zgradom, kao i novi audio-video i konferecijski sistemi za Svečanu i Veliku salu.
U unutrašnjim zaštićenim salonima izričito je zabranjeno sečenje i šlicovanje mermernih zidnih i podnih obloga, a projektant mora precizno utvrditi originalnu, izvornu boju zidova i predvideti bojenje tačno u te istorijske nijanse.
Tekstom je obuhvaćena i kompletna rekonstrukcija restoranske kuhinje u suterenu.
Radovi na platou ispred zgrade: zaštita podstanice i Pionirskog parka
Poseban segment tehničke dokumentacije odnosi se na spoljno uređenje, koje obuhvata plato sa istočne strane Starog dvora površine oko 800 metara kvadratnih, okrenut ka Pionirskom parku. Ovaj prostor zahteva hitnu građevinsku intervenciju jer se ispod njega nalazi prostorija toplotne podstanice u koju prodire voda. Usled prokišnjavanja i povećane vlažnosti sa platoa došlo je do ozbiljne degradacije zaštitnog sloja betona i pojave korozije na samoj armaturi.
Glavni zadatak projekta spoljnog uređenja jeste potpuna obnova i sanacija hidroizolacije ravnog krova iznad podstanice, kao i trajno rešavanje problema odvođenja atmosferskih voda sa ovog dela platoa. Budući da se plato nalazi na istoj parceli kao i Pionirski park, koji uživa status zaštićenog prirodnog dobra, svi građevinski radovi moraju biti u potpunosti usklađeni sa strogim uslovima i merama Zavoda za zaštitu prirode Srbije i Zavoda za zaštitu spomenika kulture. Takođe, definisano je da svi novi revizioni otvori na ovoj površini moraju imati poklopce čija je završna obrada estetski i materijalno potpuno ugrađena i usklađena sa okolnim popločanjem platoa.
Izabrani projektant imaće rok od maksimalno 360 dana za izradu kompletne dokumentacije, koja obuhvata tri faze: Idejno rešenje (IDR), Projekat za građevinsku dozvolu (PGD) i Projekat za izvođenje (PZI) sa Glavnim projektom zaštite od požara.
Cena posla nije precizirana, a rok za podnošenje prijava je 10. novembar. O ostalim detaljima, OVDE.
Od kraljevske rezidencije do Skupštine grada
Zgrada Starog dvora predstavlja jedan od najznačajnijih spomenika monarhijske prošlosti Srbije i jedno od najlepših ostvarenja akademske arhitekture 19. veka u našoj zemlji. Sagrađena je u periodu od 1881. do 1884. godine kao zvanična kraljevska rezidencija dinastije Obrenović. Projekat ovog reprezentativnog zdanja izradio je čuveni arhitekta Aleksandar Bugarski, angažovan od strane kralja Milana Obrenovića.
Objekat je osmišljen u duhu akademizma sa bogato dekorisanim renesansnim i baroknim fasadnim motivima.
Najprepoznatljiviji deo arhitekture je fasada orijentisana prema bašti (današnjem Pionirskom parku), sa isturenim terasama i karakterističnim motivom karijatida na nivou prvog sprata, koje nose bogato obrađene timpanone krajnjih prozora. Zgrada se završava sa tri skladno proporcionisana kubeta na uglovima.
Kroz istoriju, Stari dvor je bio poprište ključnih političkih događaja u Srbiji. Upravo u ovoj zgradi je 1889. godine kralj Milan Abdicirao u korist svog sina Aleksandra, a u njoj se 1903. godine dogodio i Majski prevrat, kada su ubijeni kralj Aleksandar Obrenović i kraljica Draga, čime je ugašena ova dinastija. Nakon toga, dvor je služio kao rezidencija dinastije Karađorđević do 1914. godine.
Današnji izgled Starog dvora samo delimično podseća na originalni, jer je objekat pretrpeo ogromna razaranja u oba svetska rata. Nakon Prvog svetskog rata, prva veća i opsežna rekonstrukcija sprovedena je od 1920. do 1922. godine. Naredna temeljna obnova usledila je tokom 1930. i 1931. godine pod nadzorom arhitekte Momira Korunovića, kada su sve originalne fasadne dekoracije i plastika, prvobitno izvedeni u malteru, zamenjeni trajnijim veštačkim kamenom.
Nakon Drugog svetskog rata i ukidanja monarhije, posleratne rekonstrukcije (koje je predvodio arhitekta Dragiša Brašovan) nisu u potpunosti poštovale prvobitni izgled zgrade. Sa krova je uklonjeno centralno kube sa kraljevskom krunom, a unutrašnji reprezentativni prostori su prilagođeni novoj nameni. Godine 1961. izvedene su elektroinstalacije koje su i danas u funkciji, dok je poslednja delimična obnova fasade sa jugoistočne strane sprovedena 1997. godine. Od završetka Drugog svetskog rata pa sve do danas, ovo velelepno zdanje služi kao sedište Skupštine grada Beograda.